Η Ευρώπη πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Με αφορμή την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου αλλά και τα όσα συμβαίνουν με τα Σκόπια ξέθαψα μια παλιότερη εργασία που είχα γράψει σχετικά με τις ισορροπίες και την πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη άπό το τέλος των Ναπολεόντειων πολέμων μέχρι το ξεκίνημα του Α΄παγκοσμίου Πολέμου. Αξίζει τον κόπο να ρίξετε μια ματιά και θα δείτε πως η Ιστορία και οι βλέψεις των ισχυρών επαναλαμβάνονται!

Με την οριστική ήττα του Ναπολέοντα το 1814 επέστρεψε
στο πολιτικό προσκήνιο των χωρών της γηραιάς ηπείρου, το παλαιό συντηρητικό
καθεστώς. Ταυτόχρονα διαμορφώθηκε εκ νέου ο γεωγραφικός χάρτης
της. Το μόνο πού απέμεινε από τα παρελθόντα έτη και την
Ναπολεόντεια Ευρώπη ήταν τα βασικά χαρακτηριστικά της Γαλλικής
Επανάστασης, δηλαδή τα στοιχεία της ελευθερίας αλλά και της
εθνικής κυριαρχίας που απέκτησαν οι λαοί, στοιχεία που άρχισαν να
ζυμώνονται όλο και περισσότερο μέσα στο χρόνο.

Το σχεδιασμό της νέας Ευρώπης σε πολιτικό, στρατιωτικό και
οικονομικό επίπεδο ανέλαβαν να διαμορφώσουν οι χώρες που
πρωτοστάτησαν στη νίκη κατά της γαλλικής κυριαρχίας : η Ρωσία, η
Αγγλία , η Αυστρία και η Πρωσία. Το Σεπτέμβριο του 1814 οι χώρες
αυτές συγκάλεσαν το συνέδριο της Βιέννης με απώτερο σκοπό την
αρχή της ισορροπίας των δυνάμεων στην Ευρώπη και ήταν η πρώτη φορά που αντιπροσωπεύονταν όλα τα κράτη . Είναι χαρακτηριστικό ότι διακόσιες
δεκατρείς αντιπροσωπείες από όλη την Ευρώπη εγκαταστάθηκαν
στην πρωτεύουσα των Αψβούργων.

Όλα αυτά προσέδωσαν αίγλη και βέβαια αποτέλεσαν το κορυφαίο διπλωματικό και
κοινωνικό γεγονός. Όμως παρά την Πανευρωπαϊκή συμμετοχή των
αποστολών στα δείπνα, στους χορούς και στα κυνήγια, τις αποφάσεις
στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων για το νέο χάρτη της Ευρώπης πήραν
αποκλειστικά οι μεγάλες δυνάμεις.«Τα σοβαρά ζητήματα όμως
συζητήθηκαν και αποφασίστηκαν αποκλειστικά από τις «μεγάλες
δυνάμεις», όρος που καθιερώθηκε κατά το συνέδριο.» (1)

Τον καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις του συνεδρίου της
Βιέννης διαδραμάτισαν τρεις χώρες. Η Ρωσία που είχε σαν στόχο την
δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ομοσπονδίας με επικεφαλής τον τσάρο
Αλέξανδρο. Η Αγγλία του πρωθυπουργού Κάσλρη, η οποία έχοντας
ηγετική θέση με την εξασφάλιση του παγκόσμιου εμπορίου, δεν
διεκδίκησε εδάφη αλλά εμπορικά και αποικιακά οφέλη και βέβαια
την διεθνή ισορροπία για να κάνει άνετα τις δουλειές της. Οι
συντηρητικοί ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων με προεξάρχοντα τον
πρωθυπουργό της Αυστρίας Μέτερνιχ προσπάθησαν κυρίως να
εξασφαλίσουν τέτοιες συμμαχίες και ισορροπίες ώστε να
καταπνίξουν κάθε επαναστατική διάθεση των λαών.

«Οι τρεις αυτές δυνάμεις είχαν μεγάλα οφέλη και εδαφικά κέρδη. Η Αγγλία
αρκέστηκε στον έλεγχο εδαφών εμπορικής σημασίας, ενώ η Πρωσία
αναλογικά κέρδισε περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη δύναμη σε
εδάφη και οικονομικούς όρους».(2)

Σημαντική απόφαση στα πλαίσια του συνεδρίου και
κατευθυντήρια αρχή ήταν η «αρχή της νομιμότητας» που υιοθετήθηκε
από Μέτερνιχ αλλά ήταν Γαλλικής προελεύσεως πρόταση που
επινοήθηκε από τον Γάλλο υπουργό εξωτερικών Ταϋλεράνδο ως μέσο
προστασίας της χώρας του σε ενδεχόμενα σκληρά αντίποινα από τους
νικητές. Σε γενικές γραμμές η αρχή της νομιμότητας όριζε την
αποκατάσταση των προεπαναστατικών δυναστειών στους θρόνους
τους και την ανάκτηση από κάθε χώρα των εδαφών που κατείχε το
1789. Αυτό έγινε σχεδόν σε όλα τα κράτη εκτός από κάποια
γερμανικά κρατίδια, για τα οποία οι μεγάλες δυνάμεις αναγνώρισαν
μόνο 39 κρατίδια σύμφωνα μάλιστα με τα σύνορα όπως τα είχε ορίσει ο
Ναπολέων. Αυτά τα κρατίδια μαζί με την γερμανόφωνη Πρωσία και
Αυστρία σχημάτισαν την Γερμανική Συνομοσπονδία.

Ο νέος γεωπολιτικός χάρτης που διαμορφώθηκε μετά το «συνέδριο της
Βιέννης» χαρακτηρίστηκε από μια σχετική σταθερότητα και μια
μακρόχρονη περίοδο ειρήνης. Τα βασικά της χαρακτηριστικά
όπως προαναφέρθηκαν αποτέλεσαν το ευρωπαϊκό σύστημα
διακυβέρνησης στην διάρκεια ενός αιώνα μέσα στον οποίο είχαμε
μόνο μικρής εμβέλειας πολέμους με εξαίρεση τον «Κριμαϊκό». Μέχρι
τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο δεν συμμετείχαν ποτέ πάνω από δύο
μεγάλες δυνάμεις σε πολεμική σύγκρουση. Επειδή όμως έπρεπε
να υλοποιηθούν άμεσα οι αποφάσεις της Βιέννης, λίγε εβδομάδες
μετά την λήξη του συνεδρίου η Αυστρία, η Ρωσία και η Πρωσία με
πρόσχημα την κοινή χριστιανική θρησκεία υπέγραψαν την συνθήκη
της «Ιεράς Συμμαχίας». Δεν ήταν παρά ένα σύμφωνο αλληλοβοήθειας
σε ενδεχόμενες κοινωνικές και εθνικές ανατροπές...

Μπορεί η «ιερά συμμαχία» να μην λειτούργησε ποτέ επί της
ουσίας, όμως στα μάτια των λαών εκείνης της εποχής απέκτησε
μυθικές διαστάσεις, συμβολίζοντας έναν ισχυρό συνασπισμό
δυνάμεων κατά της επανάστασης.«Πράγματι περισσότερο από την
ηχηρή διακήρυξη, που οφείλεται στις μυστικιστικές εξάρσεις του
τσάρου, οι ενέργειες που ακολουθούν αποκαλύπτουν το αληθινό
πρόσωπο της ιεράς συμμαχίας: ένας σύνδεσμος αμοιβαίας βοήθειας
των απολυταρχικών ηγεμόνων εναντίον των λαϊκών βλέψεων που
γεννήθηκαν από την γαλλική επανάσταση.»(3)

Τους σκοπούς της συμμαχίας εφάρμοζε το «συνέδριο της
Ευρώπης» στο οποίο από το 1815 συμμετείχε και η Αγγλία, ενώ από
το 1818 έγινε πενταμελές αφού εντάχθηκε και η Γαλλία. Το 1818
ήταν και η μόνη περίοδος στην οποία συσκέπτονταν ουσιαστικά και
ενεργούσαν άμεσα για την αντιμετώπιση κάθε είδους κινημάτων,
όπως αυτά των φιλελεύθερων φοιτητών στο Τορίνο και στα
γερμανικά κρατίδια. Η τελευταία επέμβαση της «ιεράς συμμαχίας» έγινε
κατά των Ισπανών φιλελευθέρων στα τέλη του 1823. Τότε άρχισαν οι
πρώτοι τριγμοί στο καθεστώς που διαμορφώθηκε από το συνέδριο της
Βιέννης καθώς η Βρετανία τάχθηκε ανοιχτά κατά της επέμβασης. Η
αστυνόμευση από τα μεγάλα κράτη θα ζημίωνε τα συμφέροντα της
Βρετανίας στις αποικίες της που είχαν εξαπλωθεί πέραν του
Ατλαντικού και για αυτό τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας των
Λατινοαμερικάνικων χωρών και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Την αρχή της καταστολής όλων των επαναστάσεων σύμφωνα
με το συνέδριο της Βιέννης κατέλυσε η Ελληνική ανεξαρτησία του
1830 με την βοήθεια μάλιστα της Ρωσίας η οποία παρά την
δυσαρέσκεια της στα κινήματα αυτά υποστήριξε τους ομόθρησκούς
της, με αποτέλεσμα να κλονιστεί η συνοχή της «ιεράς συμμαχίας».

Το πιο σοβαρό ζήτημα που δίχασε για πολλά χρόνια τις
Ευρωπαϊκές χώρες και κυρίως την Ρωσία και την Βρετανία, ήταν το
«Ανατολικό Ζήτημα». Δηλαδή ο αγώνας μεταξύ των μεγάλων
δυνάμεων για τα μεγαλύτερα οφέλη από την διάλυση της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας. Το «Ανατολικό Ζήτημα» οδήγησε σε γενικευμένη
σύγκρουση το 1854 – 1856 με τον Κριμαϊκό πόλεμο. Η Ρωσία δεν
ενδιαφερόταν μόνο για το μέλλον των ορθόδοξων λαών της
Οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλλά κυρίως γιατί έβλεπε τα Βαλκάνια
ως φυσική προέκταση της , ενώ καταλαμβάνοντας τα στενά του
Βοσπόρου θα είχε πρόσβαση στη Μεσόγειο. Όμως τον ίδιο εμπορικό
δρόμο ήθελε να ελέγχει και η Βρετανία για να εξυπηρετεί τα
συμφέροντά της στην Ινδία.

Η Ρωσία προκάλεσε για ακόμη μια φορά ρήξη στις σχέσεις της με την Οθωμανική αυτοκρατορία με αφορμή την πρόθεση του Σουλτάνου να παραχωρήσει την φύλαξη των Αγίων Τόπων σε Λατίνους μοναχούς (προστατευόμενους από την Γαλλία), κι όχι σε
Έλληνες μοναχούς που προστάτευε η ίδια. Έτσι απαίτησε με
τελεσίγραφο την δημιουργία Ρωσικού προτεκτοράτου στους Αγίους
Τόπους. Στην άρνηση του Σουλτάνου απάντησε με εισβολή στην
υποτελή από τους Οθωμανούς Μολδοβλαχία και με την καταστροφή
του Οθωμανικού στόλου. Η Αγγλία αποφάσισε να επέμβει και ζήτησε
την συνδρομή της Γαλλίας η οποία ανταποκρίθηκε ώστε να στηρίξουν τους Τούρκους.« Η Ρωσική νίκη στην θάλασσα κατέστησε τον τσάρο λιγότερο αδιάλλακτο. Η Ρωσία
ήταν τώρα διατεθειμένη να διαπραγματευτεί με την Πύλη
συμβιβαστική λύση του ζητήματος των ιερών προσκυνημάτων και να
αποσύρει τα στρατεύματά της από την Μολδαβία και την Βλαχία, αν
απέσυραν τις ναυτικές τους δυνάμεις η Βρετανία και η Γαλλία από τα
στενά, οπού τις είχαν στείλει προκειμένου να στηρίξουν την Πύλη
και να ασκήσουν πίεση στην Ρωσία». (4)


Απέναντι στην κοινή εκστρατεία η Ρωσία πολιορκήθηκε για
ένα χρόνο στην Κριμαία σε ένα πόλεμο που είχε πολλές ανθρώπινες
απώλειες. Τον Σεπτέμβριο του 1855 μετά τον θάνατο του τσάρου
Νικολάου του Α΄, οι συμμαχικές δυνάμεις κατέλαβαν την
Σεβαστούπολη και ανάγκασαν το νέο τσάρο Αλέξανδρο
τον Β΄ να συνθηκολογήσει. Στην ήττα της Ρωσίας συνέβαλε και το
γεγονός ότι ήταν διπλωματικά απομονωμένη ακόμη και από τον
παραδοσιακό της σύμμαχο την Αυστρία την οποία μάλιστα ο τσάρος
πριν από λίγα χρόνια (1848) είχε βοηθήσει κατά της Ουγγρικής
επανάστασης. Μια από τις συνέπειες του πολέμου ήταν
φυσικά η διάλυση της συντηρητικής «ιεράς συμμαχίας». Η συμμαχική
διάσπαση των δυο μεγάλων δυνάμεων, Ρωσίας, Αυστρίας, έπαιξε
σημαντικό ρόλο, όχι μόνο στο μέλλον της διπλωματίας στα επόμενα
χρόνια αλλά και στην αναγέννηση των φιλελεύθερων εθνικών
κινημάτων. «Το ρήγμα μεταξύ Αυστρίας και Ρωσίας αποτέλεσε
«διπλωματική επανάσταση» για την εποχή εκείνη. Κανείς δεν
μπορούσε να εγγυηθεί πλέον την διατήρηση του status quo στην
Ευρώπη, ενώ οι Αψβούργοι δεν υπολόγιζαν πια στην βοήθεια της
Ρωσίας και της Πρωσίας για την αντιμετώπιση κρίσεων που
αμφισβητούσαν την ακεραιότητα της πολυεθνικής αυτοκρατορίας
τους...» (5)

Ο Κριμαϊκός πόλεμος αποτέλεσε σημείο καμπής για την
Ευρωπαϊκή διπλωματία, ενισχύοντας σημαντικά το γόητρο και το
ρόλο του Ναπολέοντα του Γ’. Ο Γάλλος αυτοκράτορας για να
επικυρώσει την ειρήνη, συγκάλεσε το «συνέδριο των Παρισίων» (1856),
το οποίο έβαλε τέλος στο καθεστώς και στο σύστημα που
εγκαθίδρυσε το συνέδριο της Βιέννης.

Παρά τις συμφωνίες των μεγάλων δυνάμεων και την επιβολή
της συντήρησης, στις Ευρωπαϊκές κοινωνίες επικρατούσε
επαναστατικός αναβρασμός. Τα κινήματα είχαν μεγάλη ένταση και
κορυφώθηκαν το 1848, προσλαμβάνοντας μάλιστα χαρακτήρα
παγκόσμιας επανάστασης για αυτό ονομάστηκαν «η άνοιξη
των λαών». Τα κινήματα αυτά σχεδιάζονταν ως επί το πλείστον από
μορφωμένους ανθρώπους οι οποίοι αποτελούσαν ολιγάριθμες
ομάδες, μυστικές επαναστατικές αδελφότητες, στα μεσαιωνικά
πρότυπα, με ιεραρχία και τελετουργικό τυπικό. Οι λαοί της Ευρώπης
εξεγέρθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, όμως στην Γαλλία,στην
Ιταλία αλλά και στην Αυστρία οι διάφορες εθνότητες, πνίγηκαν στο αίμα. Οι επαναστάτες του 1848 έκαναν ολοφάνερη πλέον την διαμάχη και την ταξική διαφορά μεταξύ των
εργατών και των αστών. Φυσικά ως συνέπεια των επαναστάσεων
ήταν η επαναφορά στο σύστημα διακυβέρνησης των απόλυτων μοναρχιών.

Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας στο σύστημα
διακυβέρνησης των κρατών στην Ευρώπη μετά την Γαλλική
Επανάσταση, ήταν η εμφάνιση και δημιουργία του έθνους, του
εθνικού κράτους. Και παρά τα προβλήματα που δημιουργούσαν σε
αυτό οι πολυεθνικές αυτοκρατορίες, το εθνικό κράτος εμφανίστηκε
ως πανάκεια. Ο λαός πίστευε ότι η ανέχεια, η κοινωνική αδικία, η
ταξική και φυλετική καταπίεση θα εξαφανιζόντουσαν από την
δημιουργία ενός κράτους με εθνικούς θεσμούς, δηλαδή εκπαίδευση,
στρατό, διοίκηση, εθνικές εορτές και σύμβολα. Η Ιταλική (1859 –
1870) και η Γερμανική ενοποίηση (1871) προώθησαν ακόμη
περισσότερο τον εθνικισμό και άλλαξαν τον συσχετισμό των
δυνάμεων και τα διπλωματικά δεδομένα στην Ευρώπη. Ο βασικός
διαμορφωτής των νέων καταστάσεων ήταν ο πρωθυπουργός και
υπουργός εξωτερικών της Γερμανίας Ότο φον Βίσμαρκ. Ο νέος
καγκελάριος ήταν αυτός που επηρέασε όσο κανείς άλλος τις διεθνείς
σχέσεις και τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ευρώπη. Ακολουθώντας
μια πολιτική συμμαχιών και ισορροπιών, προσπάθησε με κάθε
τρόπο να διατηρήσει η χώρα του την ισχύ της, αλλά και να
εξασφαλιστεί η ειρήνη μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Η Γερμανία
πανίσχυρη οικονομικά και στρατιωτικά μετά το 1870, διεκδίκησε την
πρωτοκαθεδρία της μέχρι τότε ηγετικής δύναμης, Βρετανίας. Η Ιταλία
από την άλλη μπορεί να μην ήταν ακόμη μια μεγάλη Ευρωπαϊκή
δύναμη, μπήκε όμως στην λέσχη των ισχυρών που διαμόρφωναν
ανάλογα με τα συμφέροντά τους το σύστημα ισορροπιών και τον
γεωπολιτικό χάρτη της Ευρώπης.

Ένα ακόμη σημείο που επηρέασε τις σχέσεις μεταξύ των
μεγάλων δυνάμεων και συνακόλουθα την διπλωματική τους πολιτική,
μέσω συγκρούσεων και συμμαχιών, ήταν και η αποικιοκρατική
πολιτική τους από το 1880 μέχρι τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Ήταν
η εποχή που οι ιστορικοί ονομάζουν «εποχή του ιμπεριαλισμού» όπου
τα συμφέροντα των μεγάλων χωρών Αγγλία, Ρωσίας, Γαλλίας αλλά
και των δυο νεοσύστατων κρατών Γερμανίας και Ιταλίας, έρχονταν
σε σύγκρουση και διατάρασσαν την πολιτική και στρατιωτική
ισορροπία στην Ευρώπη. Κι αυτό παρά το ότι αφορούσε αποικίες
εκτός της γηραιάς Ηπείρου, όπως για παράδειγμα τα συμφέροντα της
Γαλλίας και της Βρετανίας στην Αφρική και της Ρωσίας με την
Βρετανία στην Ασία.

Στην κρίση του Ανατολικού Ζητήματος (1877 – 1878) οι
μεγάλες δυνάμεις έδειξαν για ακόμη μια φορά τις μεγάλες διαφορές
τους όταν πρόκειται να μοιραστούν την πίτα που ονομάζεται
συμφέροντα ή εδάφη στρατηγικής σημασίας. Συμμαχίες, διπλωματία
και πόλεμοι δοκίμασαν για ακόμη μια φορά την ικανότητα των
μεγάλων δυνάμεων στην σοβαρή αυτή κρίση σε μια περιοχή μάλιστα
που ήταν «καζάνι που έβραζε». Τον Απρίλιο του 1877 ο τσάρος
Αλέξανδρος ο Β΄ κήρυξε τον πόλεμο κατά της Οθωμανικής
αυτοκρατορίας με αφορμή τις σφαγές των τελευταίων κατά των
Βοσνίων και των Βουλγάρων εξεγερθέντων. Οι Βρετανοί όπως είχαν
κάνει και με τον πόλεμο του 1854 κατά των Ρώσων δεν θα δίσταζαν
να το ξανακάνουν προστατεύοντας τα συμφέροντά τους σε μια
ενδεχόμενη επέκταση της Ρωσίας προς τον νότο. Παρόλα αυτά το
1878 οι Ρώσοι έφθασαν με τα στρατεύματά τους έξω από την
Κωνσταντινούπολη στο χωριό Άγιος Στέφανος όπου και υποχρέωσαν τους Τούρκους να υπογράψουν την ομώνυμη συνθήκη (3 Μαρτίου).

«Η συνθήκη προέβλεπε εκτός των άλλων, την
δημιουργία μιας μεγάλης Βουλγαρίας, που θα έφτανε μέχρι το Αιγαίο
και θα συμπεριλάμβανε και την Θεσσαλονίκη. Η κατάσταση ήταν
έκρυθμη και σήμανε συναγερμός στις Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες,
κυρίως στην Βιέννη και το Λονδίνο. Η απειλή μιας Αυστρο –
Ρωσικής ή μιας Αγγλο – Ρωσικής σύρραξης ήταν άμεση, καθώς η
Βρετανία και η Αυστρο-Ουγγαρία δεν ήταν διατεθειμένες να δεχτούν
μια τόσο ριζική ανατροπή των ισορροπιών στα Βαλκάνια, με την
δημιουργία ενός μεγάλου βουλγαρικού κράτους και την υπέρμετρη
ενίσχυση της Ρωσικής επιρροής. » (6)

Υπό την πίεση των κρατών αυτών αλλά και της Γερμανίας, η
Ρωσία αναγκάστηκε να συμμετάσχει στο συνέδριο των μεγάλων
δυνάμεων στο Βερολίνο (1878) και να υπογράψει την ομώνυμη
συνθήκη που αφορούσε κυρίως στο θέμα της Βουλγαρίας. Εκεί και
πάλι ο Βίσμαρκ ξεδίπλωσε τις διπλωματικές του αρετές
και εφαρμόστηκε για ακόμη μια φορά η αρχή της ισορροπίας των
δυνάμεων, αφού περιορίστηκαν τα εδαφικά οφέλη για την Ρωσία,
όπως περιορίστηκαν και τα σύνορα της Βουλγαρίας. Το συνέδριο του
Βερολίνου υπήρξε καθοριστικό για την πορεία της Ευρώπης. Για
ακόμη μια φορά στα «παιχνίδια» εξουσίας συμμετείχαν μόνο οι
μεγάλες δυνάμεις, καθώς στο Βερολίνο δεν παρευρέθηκε εκπρόσωπος
από βαλκανική χώρα, ενώ δεν εισακούστηκαν ούτε καν οι απόψεις
τους.

Η ανασφάλεια στην Ευρώπη άρχισε να γίνεται ορατή από την
αποπομπή του Βίσμαρκ το 1890. Την ίδια χρονιά άρχισε να
καταρρέει το σύστημα ασφάλειας που είχε διαμορφώσει ο γερμανός
καγκελάριος. Ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος διακήρυξε την επεκτατική
πολιτική της Γερμανίας το 1897 κάτι που σήμανε την αμφισβήτηση
της παγκόσμιας ηγεμονίας της Βρετανίας. Οι Άγγλοι
προετοιμάστηκαν για μια ενδεχόμενη σύγκρουση έχοντας στο πλευρό
τους την Γαλλία και την Ρωσία, αφού πρώτα διευθέτησαν τις μεταξύ
τους αποικιοκρατικές διαφορές. Ήταν η λεγόμενη «Τριπλή
Συνεννόηση» (1904 και 1907). Από την άλλη η Γερμανία
δημιούργησε την τριπλή συμμαχία με την Αυστρο – Ουγγαρία και
την Ιταλία ολοκληρώνοντας έτσι τους δυο συνασπισμούς που θα
συγκρουστούν μετωπικά μερικά χρόνια αργότερα.

Τα πρώτα μαύρα σύννεφα πάνω από την Ευρώπη άρχισαν
να μαζεύονται το 1912 με αφορμή την προσάρτηση της Βοσνίας –
Ερζεγοβίνης από την Αυστρο –Ουγγαρία, κάτι που πλήγωσε τον
εθνικισμό των Σέρβων. Συμμαχώντας με τους Έλληνες και τους
Βούλγαρους κήρυξαν την ίδια χρονιά τον πόλεμο στους Τούρκους
διεκδικώντας εδάφη. Νίκησαν, χωρίς όμως να επέλθει η ειρήνη. Η
Βουλγαρία θεώρησε ότι αδικήθηκε από την διανομή των εδαφών της
Οθωμανικής αυτοκρατορίας που έγινε με τις «ευλογίες» των ισχυρών
και αμέσως κήρυξε τον πόλεμο κατά των Σέρβων, οι οποίοι
συμμάχησαν με τους Έλληνες και τους Ρουμάνους. Ο Β΄ Βαλκανικός
πόλεμος ξεκίνησε αμέσως. Αυτό όμως που έκανε την περιοχή
πραγματική πυριτιδαποθήκη για την Ευρώπη ήταν η δημιουργία του
Αλβανικού κράτους το 1912, σε εδάφη που διεκδικούσε η Σερβία. Οι
Σέρβοι εθνικιστές δεν θα ξεχνούσαν ποτέ ότι πίσω από την
ανεξαρτησία της Αλβανίας κρυβόταν η Αυστροουγγαρία. Τον Ιούνιο
του 1914 με την δολοφονία του αρχιδούκα της Αυστρίας
Φερδινάρδου, η Ευρώπη μπαίνει σε μαύρες εποχές και δύσκολες
εποχές.

Γιώργος Κολοβάτσιος

Υποσημειώσεις

(1) Ι.Σ. Κολιόπουλος « Νεώτερη Ευρωπαική Ιστορία» σελ. 80
(2) Χάρτης της Ευρώπης όπως διαμορφώθηκε μετά το συνέδριο της Βιέννης «Βernstein – Mizla - τόμος 2 , 1997, σελ. 24
(3) Bernstein - Mizla - τόμος 2 , 1997 , σελ. 25
(4) Ι.Σ.Κολιόπουλος «Νεώτερη Ευρωπαική Ιστορία» σελ. 196
(5) Κ.Ράπτης «Γενική Ιστορία της Ευρώπης – τόμος Β΄- σελ. 54
(6) Κ.Ράπτης «Γενική Ιστορία της Ευρώπης – τόμος Β΄ - σελ. 145

Bla bla Blog!

Είναι Κυριακή μεσημέρι, ακούω το τελευταίο άλμπουμ των Budos Band και περιμένω την ώρα πο θα αναχωρήσω για το ΟΑΚΑ,εκεί όπου θα νικήσουμε την ΑΕΚ, λίγο πριν πάρουμε το πρωτάθλημα. Αν κι όπως γνωρίζετε δεν σχολιάζω την επικαιρότητα το θέμα των blog και των εκβιαστών με βασανίζει.Διότι σχετικοί και άσχετοι με το θέμα έχουν πάρει θέση και παίζουν άθελά τους το παιχνίδι της κυβέρνησης που προσπαθεί να επιβέλλει κανόνες στο μεγαλύτερο δημοκρατικό μέσο που έχει ανακαλυφθεί ποτέ. Δεν υπήρξε ούτε στιγμή στην παγκόσμια ιστορία που οι πολίτες όλου του κόσμου να μπορούν με απλά μέσα και χωρίς λογοκρισία να γράφουν τις ιδέες τους, να σχολιάζουν τα κακώς κείμενα,να κριτικάρουν την εξουσία, να διαδώσουν καινοτομα πράγματα, να βρίσουν, να γελάσουν, να πληροφορηθούν.
Θεωρώ ότι η υπάρχουσα νομοθεσία είναι ικανή - μου το έχουν επιβεβαιωσει έγκριτοι νομικοί - να προστατεύσει οποινδηποτε από κάθε λογής εκβιαστές ,απατεώνες,κακοπροέραιτους. Το διαδύκτιο και πιο ειδικά τα blog είναι ο αέρας που αναπνέουμε, είναι η γειτονιά μας, η πόλη μας, η παρέα μας. όσο μπορούν να μας εκβιάσουν σε τέτοια στεγανά όπως τα ονομάζουν οι ευνομούμενες πολιτείες άλλο τόσο μπορούν και μέσα από το διαδύκτιο.
Πλήρης ελευθερία στα blog!
Απόλυτη αναρχία στο διαδύκτιο! Η αυτορύθμιση του μέσου και όσων ασχολούνται με αυτό θα λύσει όλα τα προβλήματα.

Ολοκληρωτικά καθεστώτα και Ρατσισμός!

Πρίν από μερικές ημέρες μιλούσα με κάποιον γνωστό μου για διάφορα θέματα μεταξύ αυτών και για τον ρατσισμό. Κάποια στιγμή του ανέφερα ότι οι αγώνες ενάντια σε οποιαδήποτε μορφής αποκλεισμό απαιτούν θυσίες ακόμη και ένοπλο αγώνα, φέρνοντας ως παράδειγμα το «Απαρτχάιντ» των Αφρικανέερς στην Νότιο Αφρική και των αγώνα αντίστασης των μαύρων κατοίκων της που διώχθησαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εξοντώθηκαν για την ισότητα και τα δικαιώματά τους. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι δεν ήξερε τίποτε για όλα αυτά εκτός από το όν0μα του Nelson Mandela για τον οποίο απλώς κάτι είχε ακούσει.

Με αφορμή το γεγονός τον κάλεσα μια μέρα σπίτι να δούμε ταινία. Φυσικά είχα κανονίσει και πήρα από τον βίντεο κλάμπ, την ταινία Good Bye Bafana, που αναφέρεται σε όλη την περίοδο του σκληρού καθεστώτος στην Νότια Αφρική, την εγκαθύδριση του Apartheid και την φυλάκιση του Μαντέλα το 1968, μέχρι το 1990 όπου αποφυλακίστηκε μετά την άρση της απαγόρευσης του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου και την ανακύρηξή του μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες προέδρου της χώρας. Όταν είδε την ταινία που αναφέρετε σε πραγματικά γεγονότα μέσα από τα μάτια του προσωπικού δεσμοφύλακα του Μαντέλα, έπραξε αυτό που θα έκανε ο καθένας. Έμαθε τα πάντα για τα δικαίώματα των μαύρων, το Apartheid στην Νότια Αφρική, ενώ μου έκανε και διάλεξη για το αν έπρεπε να βραβευτεί με το νόμπελ ειρήνης μαζί με τον Μαντέλα και ο Ντέ Κλέρκ. Εγώ απλώς χαμογέλασα και σας παραθέτω κάποια στοιχεία για να ψάξετε περισσότερο.

«Η ελευθερία είναι ένα ιδανικό για το οποίο ελπίζω να ζήσω, για να το δω να πραγματοποιείται. Αλλά αν χρειαστεί, είναι ένα ιδανικό για το οποίο είμαι έτοιμος να πεθάνω». NELSON MANDELA

AΠΑΡΤΧΑΙΝΤ

Ο όρος απαρτχάιντ εισήχθη τη δεκαετία του 1930 και χρησιμοποιήθηκε ως πολιτικό σλόγκαν του Εθνικού Κόμματος στις αρχές της δεκαετίας του 1940. Αυτή καθαυτή η πολιτική υπήρχε ήδη από την εγκατάσταση των λευκών στη Νότιο Αφρική το 1652, αλλά μετά την ανάληψη της εξουσίας από το Εθνικό Κόμμα το 1948, το απαρτχάιντ συστηματοποιήθηκε και νομικά.
Η εφαρμογή της πολιτικής που αργότερα έμεινε γνωστή ως "χωριστή ανάπτυξη", έγινε δυνατή με την "Πράξη Ταξινόμησης του Πληθυσμού" το 1950. Σύμφωνα με αυτή οι Νοτιοαφρικάνοι χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες: τους Μπαντού (Μαύρους Αφρικανούς), τους Λευκούς και τους Έγχρωμους (Μιγάδες). Μια τέταρτη κατηγορία, οι Ασιάτες (Ινδοί και Πακιστανοί), προστέθηκε αργότερα.

Το σύστημα του απαρτχάιντ επεκτάθηκε μέσω μιας σειράς νόμων που θεσπίστηκαν τη δεκαετία του 1950: την "Πράξη για τις Περιοχές των Ομάδων" που όριζε τους διαφορετικούς τομείς κατοικίας και δουλειάς των φυλών στις αστικές περιοχές, και τις "Πράξεις για την Γη" (1950, 1954), που εμπόδιζε την πρόσβαση των μη λευκών σε ορισμένες περιοχές. Αυτοί οι νόμοι περιόρισαν ακόμα περισσότερο το ήδη μειωμένο δικαίωμα των μαύρων Αφρικανών στην κατοχή γης, παγιώνοντας τον έλεγχο της λευκής μειοψηφίας στο 80% των Νοτιοαφρικανικών εδαφών.

Επιπλέον, άλλοι νόμοι απαγόρευσαν τις περισσότερες κοινωνικές επαφές μεταξύ των φυλών, επέβαλαν τον διαχωρισμό των δημόσιων υπηρεσιών και των εκπαιδευτικών συστημάτων, δημιούργησαν κατηγορίες εργασίας για κάθε φυλή, περιόρισαν την δύναμη των ενώσεων των μη λευκών και καταστρατήγησαν την συμμετοχή των μη λευκών στην κυβέρνηση.

Η "Πράξη των Αρχών των Μπαντού" το 1951 και η "Πράξη Προώθησης της Αυτοδιοίκησης των Μπαντού" το 1959 επέκτειναν τους διαχωρισμούς μεταξύ των φυλών με τη δημιουργία 10 αφρικανικών "πατρίδων", που τέθηκαν υπό την διοίκηση οργανώσεων φυλών που φέρονταν να έχουν επανιδρυθεί. Η "Πράξη για την Ιθαγένεια των Πατρίδων των Μπαντού" όρισε κάθε μαύρο Νοτιοαφρικάνο ως πολίτη μιας από αυτές τις "πατρίδες", αποκλείοντας έτσι αποτελεσματικά τους μαύρους από την πολιτική σκηνή της Νοτίου Αφρικής. Οι περισσότερες από τις "πατρίδες", λόγω έλλειψης φυσικών πόρων, δεν ήταν οικονομικά βιώσιμες, και καθώς ήταν μικρές και κατακερματισμένες, δεν είχαν την αυτονομία ανεξάρτητων κρατών. Παρ' όλο που η εισαγωγή και η επιβολή του απαρτχάιντ συνοδεύτηκε από τρομερή καταστολή των αντιδράσεων, στη Νότιο Αφρική υπήρξε συνεχής αντίσταση στο απαρτχάιντ. Πολιτικές ομάδες μαύρων, που συχνά υποστηρίζονταν και από συμπαθούντες λευκούς, αντιτάχθηκαν στο απαρτχάιντ χρησιμοποιώντας πολλές μεθόδους, συμπεριλαμβανομένης βίας, απεργιών, διαδηλώσεων και στρατηγικών σαμποτάζ που συχνά προκαλούσαν σοβαρά αντίποινα από την κυβέρνηση.

Η διεθνής κοινότητα είχε αποκηρύξει το σύστημα του απαρτχάιντ: το 1961 η Νότιος Αφρική υποχρεώθηκε να αποσυρθεί από την Βρετανική Κοινοπολιτεία από κράτη-μέλη που ήταν κριτικά προς το σύστημα του απαρτχάιντ και το 1985 οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας επέβαλαν επιλεκτικές οικονομικές κυρώσεις στη Νότιο Αφρική αντιδρώντας στην ρατσιστική πολιτική της. Καθώς η πίεση κατά του απαρτχάιντ μεγάλωνε τόσο στο εσωτερικό της Νοτίου Αφρικής, όσο και στο εξωτερικό, η Νοτιοαφρικανική κυβέρνηση, υπό την ηγεσία του Προέδρου Ντε Κλερκ, άρχισε να αποδομεί το σύστημα του απαρτχάιντ στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 1990 το Εθνικό Κόμμα νομιμοποίησε τα μέχρι τότε υπό απαγόρευση κογκρέσο των μαύρων. Το 1994 το Σύνταγμα της χώρας αναθεωρήθηκε και διεξήχθησαν για πρώτη φορά στην ιστορία ελεύθερες γενικές εκλογές. Με την εκλογή του Νέλσον Μαντέλα ως πρώτου μαύρου προέδρου της Νοτίου Αφρικής, και τα τελευταία ίχνη του απαρτχάιντ τέθηκαν επιτέλους εκτός νόμου.

SUN CITY

Το 1985 τα πράγματα διεθνώς έχουν πάρει άσχημη τροπή για την κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής καθώς οι φωνές διαμαρτυρίας για τα όσα συνέβαιναν αυξανόταν διαρκώς. Μια ομάδα καλλιτεχνών με πρωτεργάτη τον κιθαρίστα του Bruce Springsteen, Little Steven, έφτιαξαν το γκρούπ Artists Again Apartheid για να βοηθήσουν την κατάσταση και να χρηματοδοτήσουν μια σιερά από ιδρύματα του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου. Παραθέτω τα ονόματα που συμμετείχαν,ενω πάνω μπορείτε να ακούσετε το τραγούδι.

Afrika Bambaataa
Ray Barretto
Stiv Bator
Pat BenatarBig Youth
Ruben Blades
Kurtis Blow
Bono
Duke Bootee
Jackson Browne
Ron Carter
Clarence Clemons
Jimmy Cliff
George Clinton
Miles Davis
D.J. Cheese
Bob Dylan
The Fat Boys
Peter Gabriel
Peter Garrett
Daryl Hall
Herbie Hancock
Nona Hendryx
Linton Kwesi Johnson
Stanley Jordan
Kashif
Eddie Kendrick
Keith LeBlanc
Little Steven
Darlene Love
Malopoets
Grandmaster Melle Mel
Michael Monroe
John Oates
Sonny Okosuns
Bonnie Raitt
Joey Ramone
Lou Reed
Keith Richards
David Ruffin
Run-DMC
Richard Scher
Gil Scott-Heron
Shankar
Bruce Springsteen
Zak Starkey
Ringo Starr
Pete Townshend
Via Afrika
Doug Wimbish
Peter Wolf
Bobby Womack
Ron Wood
Tony Williams

ΣΤΙΒ ΜΠΙΚΟ

Θεωρείται ο μάρτυρας του Απαρτχάιντ. Ένας πλήρως συνειδητοποιημένος για τα πολιτικά θέματα ακτιβιστής πρώην δικηγόρος που αφοσιώθηκε στον αγώνα ενάντια στο Απαρτχάιντ. Διαβάστε ένα μίνι βιογραφικό και πάραπάνω ακούστε το τραγούδι που έγραψε για αύτόν ο Peter Gambriel.

Η φιλοσοφία του ότι η πολιτική ελευθερία μπορούσε να επιτευχθεί μόνο αν οι μαύροι σταματούσαν να αισθάνονται κατώτεροι από τους λευκούς προσέλκυσε τεράστιο διεθνές ενδιαφέρον, και θεωρείται το σημείο καμπής στην κατάλυση του απαρτχάιντ. Ο Στιβ Μπίκο πέθανε από τραύματα στο κεφάλι στις 12 Σεπτεμβρίου 1977 όσο βρισκόταν στη φυλακή.

Στην αρχή η αστυνομία δήλωσε ότι πέθανε από απεργία πείνας αλλά αργότερα άλλαξε τον ισχυρισμό της λέγοντας ότι χτύπησε το κεφάλι του σε έναν τοίχο κατά τη διάρκεια συμπλοκής, μη αναιρώντας το τυχαίο του συμβάντος. Αλλά οι υποστηρικτές του Μπίκο πίστευαν από την αρχή ότι δολοφονήθηκε σκόπιμα και ότι η αστυνομία προσπαθεί να καλύψει την αλήθεια. Οι πέντε αστυνομικοί που αποδείχτηκε ότι ήταν ένοχοι για το θάνατό του, ζήτησαν και πήραν αμνηστία από την Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης, που είχε αναλάβει τη διερεύνηση κατηγοριών καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια του απαρτχάιντ.

Γεννημένος το 1946 στο Ίστερν Κέηπ, ο Μπίκο σύντομα αναμείχθηκε με την πολιτική των μαύρων. Εγκατέλειψε την ιατρική για να αφοσιωθεί στον αγώνα και ίδρυσε το Κίνημα Μαύρης Συνείδησης το 1969. Το κίνημα αυτό καταξιώθηκε στα μέσα του 1970, όταν το απελευθερωτικό κίνημα έμοιαζε να παραπαίει και πολλοί ηγέτες του ANC βρίσκονταν στην φυλακή ή εξόριστοι.Η κυβέρνηση πρώτη φορά ενήργησε κατά του Μπίκο το 1973, περιορίζοντας το κίνημά του και απαγορεύοντας να μνημονεύεται δημοσίως.

Τέθηκε σε κράτηση χωρίς κατηγορίες πολλές φορές, μέχρι που συνελήφθη για τελευταία φορά τον Αύγουστο του 1977.Η φιλοσοφία του Μπίκο ήταν πιο δραστική από το σκεπτικό του ANC. Πίστευε ότι οι μαύροι δεν μπορούσαν να βασίζονται στη βοήθεια των λευκών, και γι' αυτό θα έπρεπε να αποσυρθούν από κάθε συνεργασία με τις ομάδες των λευκών.

Γιώργος Αυγερόπουλος

Γιώργος Κολοβάτσιος

Αποκατάστασιν παραπηγματούχων οικογενειών Φιλιππίάδος!

Ένα ακόμη έγγραφο - ντοκουμέντο από τα αρχεία του Δήμου Φιλιππιάδος με ημερομηνία 29-10-1964.

Το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και συγκεκριμένα η διεύθυνση Λαικής Στέγης, απαντά σε προηγούμενο αίτημα το Δήμου Φιλιππιάδος για αποκατάσταση κάποιων οικογενειών οι οποίοι κατοικούσαν μέχρι εκείνο το διάστημα σε παραπήγματα και αχυροκαλύβες. Το πρόβλημα σύμφωνα με το επίσημο έγγραφο θα λυνόταν την επόμενη χρονιά μέσω του προγράμματος των Λαικών κατοικιών. Είναι το προοίμιο της δημιουργίας Εργατικών κατοικιών με την μόνη διαφορά ότι εκτός από συγκροτήματα κατοικιών όπως είναι σήμερα, τότε μπορούσαν να παραχωρηθούν και μονοκατοικίες που χτίστηκαν σε οικόπεδα που παραχώρησε ο Δήμος. Και το λέμε αυτό καθώς πολλοί συμπολίτες μας επωφελήθηκαν από αυτή την παροχή χωρίς να το δικαιούνται βεβαίως αφού είχαν περιουσία και οικόπεδα. Αυτό φαίνεται μέσα από τα έγγραφα που ύπάρχουν στα αρχεία του Δήμου αλλά όπως καταλαβαίνεται είναι κάτι που δεν μας αφορά και δεν θέλουμε να το δημοσιοποιήσουμε 40 χρόνια για να μην θίξουμε κανέναν. Απλώς το αναφέρουμε ως ιστορικό δεδομένο. Μέχρι το 1964 και σύμφωνα πάντα με το έγγραφο στην Φιλιππιάδα υπήρχαν τουλάχιστον 50 οικογένειες.

Υ.Γ. Σας παρακαλώ όποιος έχει οποιοδήποτε στοιχείο, έγγραφο, παλιό τίτλο ιδιοκτησίας ή σπάνιο χιερόγραφο και φωτογραφίες από την πόλη μας να επικοινωνήσει μαζί μας.

Υ.Γ. 2 Αν υπάρχει κάποιος να στείλει φωτογραφίες και υλικό από την έκθεση με τα πετρόχτιστα της πόλης ώστε να τις δημοσιεύσουμε ας στείλει email..

Luther Ingram. Μια μεγάλη φωνή της Soul!

Μετά από μια μακράς διάρκειας απουσία λόγω διακοπών επιστρέφουμε ξανά στις επάλξεις. Αυτή την φορά με την βιογραφία ενός σημαντικού Soul τραγουδιστή που μας κράτησε ζεστή συντροφιά στα 2.500 χιλιόμετρα του οδοιπορικού των διακοπών μας. Καλή χρονιά με υγεία!

LUTHER INGRAM

30 Νομεβρίου 1937 - 22 Μαρτίου 2007

Γεννήθηκε στο Jackson του Τennessee και ήταν ένα από τα επτά παιδιά της οικογένειας. Ξεκίνησε το τραγούδι από πολύ μικρή ηλικία και ήταν η μητέρα του αυτή που τον ενθάρρυνε με την συμμετοχή του στο οικογενειακό gospel γκρούπ, The Mindwest Crusaders.

Λίγα χρόνια αργότερα μαζί με τα αδέρφια του και κάποιους από τους συμμαθητές του στο γυμνάσιο σχημάτισε ένα φωνητικό γκρουπ γνωστούς σαν The Gardenias. Σε κάποια από τις περιοδείες τους γνωρίστηκαν με τον Ike Turner ο οποίος έκανε την παραγωγή στο πρώτο τους τραγούδι, Flaming Love.



Στις αρχές της δεκαετίας του 60΄αποφασίζει να ακολουθήσει σόλο καριέρα και μετακομίζει στην Νέα Υόρκη. Έκανε διάφορες δουλειές για να ζήσει και παράλληλα έψαχνε δισκογραφική εταιρία για να δώσει τα τραγούδια του. Γνώρισε κάποιους τραγουδιστές που έκαναν τα δεύτερα φωνητικά στην εκπομπή του Ed Sullivan και τον έστειλαν στην Decca Records που εκείνο το διάστημα έψαχνε νέα ταλέντα. Μπροστά στον Milt Gabler τραγούδησε ακαπέλα το τραγούδι του You Never Miss Your Water και το συμβόλαιο ήταν γεγονός.

Δυστυχώς το τραγούδι δεν γνώρισε επιτυχία και έτσι άρχισε να εργάζεται ως session μουσικός και να γράφει τραγούδια για άλλους, όπως ο Johnny Nash. Εκείνο το διάστημα συγκάτοικος του στο διαμέρισμα στο Μανχάταν ήταν ο Jimi Hedrix που έψαχνε για δουλειά. Σαν συνθέτης συνεργάστηκε με το θρυλικό δίδυμο των Jerry Leiber και Mike Stoller, τον βοήθησαν μάλιστα να υπογράψει συμβόλαιο με την εταιρία Smash, θυγατρική της Mercury.

Tα χρόνια κύλησαν ανεπιτυχώς. Όλα άλλαξαν όταν το 1968 υπέγραψε στην ΚοΚο Records. Λίγο καιρό αργότερα η μικρή αυτή ανεξάρτητη εταιρία έκανε συμφωνία διανομής των δίσκων της από την μεσουρανούσα εκείνη την εποχή Stax.Ήρθε λοιπόν και η πρώτη επιτυχία στα charts το 1969 με το τραγούδι, Pity for the lonely. Δεύτερή του άνοδος ήταν ένα κομμάτι το οποίο έκαναν επιτυχία τρία χρόνια αργότερα και οι Emotions, το My honey and me.

Τρίτο σίνγκλ του Luther την άνοιξη του 1970 το Ain´t that loving you, τραγούδι που ήταν και το πρώτο του Τοπ Τεν στον μαύρο κατάλογο επιτυχιών. Αρχικά το κομμάτι είχε ερμηνεύσει ο Johnny Taylor τo 1967. Την ίδια περίοδο οι συνθετικές του ικανότητες βοήθησαν τους Staples Singers να μπουν για πρώτη φορά στα πέντε πρώτα με το τραγούδι που τους έγραψε, το Respect Yourself, ένα κομμάτι που προέτρεπε τους νεαρούς Αφροαμερικανούς να έχουν μεγαλύτερο σεβασμό στον εαυτό τους.

Η εποχή της μεγάλης δόξας είχε φτάσει. Τέσσερα ακόμη τραγούδια του από το ντεμπούτο του άλμπουμ I´ve been here all the time, χτύπησαν το R&B chart μεταξύ του Μαίου του 1971 και του Φεβρουαρίου του 1972.

Το 1972 έκανε την μεγαλύτερη επιτυχία του αφού το (If loving you is wrong) I don´t want to be right, σκαρφάλωσε μέχρι το νούμερο 3 στο Hot 100 του Billboard και πούλησε εκατομμύρια δίσκους. Το τραγούδι που ήταν μια κλασική παλαιότερη επιτυχία των Homer Banks, Raymond Jackson και του Carl Hampton, ηχογραφήθηκε στα περίφημα Muscle Shoals στούντιο στην Αλαμπάμα με παραγωγό τον Johnny Baylor και η φωνή του Luther έδωσε μια διαφορετική διάσταση δημιουργώντας μια μεγάλη επιτυχία.

Όλα αυτά τον έκαναν σούπερ σταρ και είχαν σαν αποτέλεσμα να περιοδεύσει μαζί με τον Isaac Hayes, σπάζοντας οι δυο τους κάθε ρεκόρ εισιτηρίων στο Apollo της Νέας Υόρκης. Συνέχισε τις περιοδείες του σε όλη την χώρα με σπουδαία ονόματα της μαύρης μουσικής όπως οι Temptations, Four tops, Aretha Franklin, B.B.King, Al Green και άλλοι.

Το δεύτερο άλμπουμ για την ΚοΚο Records απέφερε αρκετά ακόμη hits, μεταξύ των οποίων, το I´ll be your shelter, Always και Love ain´t gonna run me away. To 1978 δημιουργεί ένα ακόμη Τοp 20 με το Do you love somebody που έγινε και ο τίτλος του τελευταίου του δίσκου για την ΚοΚο.

Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, περισσότερο των 8 χρόνων έμεινε εκτός δισκογραφίας και επέστρεψε το 1986 με καινούργιο συμβόλαιο με την Profile και νέα επιτυχία στο R&B chart με το Baby don´t go too far.

To 2001 άρχισε να υποφέρει από νεφρική ανεπάρκεια. Δυστυχώς η κακή οικονομική διαχείριση όλα τα προηγούμενα χρόνια τον έφερε σε ακόμη δυσκολότερη κατάσταση κι έτσι δεκάδες Soul καλλιτέχνες διοργάνωσαν φιλανθρωπικές συναυλίες για να μαζέψουν χρήματα.
Στις 22 Μαρτίου του 2007 ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης άφησε την τελευταία του πνοή στο Καθολικό νοσοκομείο του Σεν Λιούις.

Πολεμος εν Ηπειρω! άρθρο του 1897.

Μετά από ένα μουσικό διάλειμα με τους Πυξ Λαξ επιστρέφουμε στα δικά μας, δηλαδή στην ιστορία της αγαπημένης μας πόλης.

Σήμερα θα παρουσιάσουμε ένα άρθρο του 1897 που αφορά και αυτό δυστυχώς στον ατυχή Ελληνοτουρκικό πόλεμο. Το απόσπασμα είναι από την εφημερίδα "ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ" φύλλο 236, 27 Ιουν1897 που εκδιδόταν τότε στην ελεύθερη Ελλάδα.

Να ευχαριστήσω τον κύριο Γιάννο, από το διπλανό όμορφο Νικολίτσι που μου έστειλε το κείμενο. Χαίρομαι που υπάρχουν άνθρωποι όπως αυτός που αφιερώνουν τον πολύτιμο ελεύθερο χρόνο τους για τις ιδιαίτερες πατρίδες τους.

Συνέντευξη ΠΥΞ ΛΑΞ στο περιοδικό Ωs3

Τους είχα πρωτογνωρίσει στην Άρτα, στο club Moby, ένα κρύο χειμωνιάτικο βράδυ. Ακούσαμε ωραίες μουσικές και μιλήσαμε για έρωτες και άλλα δαιμόνια. Ωραίοι τύποι χαλαροί, χωρίς τουπέ και με μεγάλες δόσεις μελαγχολίας. Όπως και τα τραγούδια τους. Λίγες ημέρες αργότερα μου τηλεφώνησαν και μου ζήτησαν να παίξω μουσική πριν την συναυλία που θα έδιναν στα Γιάννενα. Πήγα. Ρόκ και Σόουλ μουσικές πρίν και στο διάλλειμα της συναυλίας τους. Μερικά χρόνια αργότερα τηλεφώνησα στον Φίλιππο Πλιάτσικα και του ζήτησα μια συνέντευξη για το συγκρότημα. Μου μίλησε για όλους και για όλα. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό τέχνης Ωs3, το 2003, αν θυμάμαι καλά. Την αναδημοσιεύω για να θυμηθούμε τι έλεγε ο Φίλιππος πρίν διαλυθεί το συγκρότημα.

Συνέντευξη: Γιώργος Κολοβάτσιος

...Τα τραγούδια είναι τα μόνα που δεν μπορούν να πουν ψέματα. Αν δηλαδή θέλει κάποιος να μάθει πράγματα για ένα μουσικό, μπορεί να τα μάθει μέσα από τα τραγούδια του...

Για πρώτη φορά στον τίτλο ενός δίσκου του συγκροτήματος υπάρχει η λέξη χαρούμενος. Αν υποθέσουμε ότι οφείλεται στις συνεργασίες με μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας rock σκηνής, όπως ο Eric Burdon, o Steve Wynn, o Marc Almond, o Gordon Gano, τότε έχει καλώς. Όλοι οι παραπάνω μαζί με τους δικούς μας Ψαραντώνη, Μελίνα Τανάγρη και Μιχάλη Τζουγανάκη συμμετέχουν στο νέο άλμπουμ των Πυξ Λαξ που περιέχει μια σειρά από καινοτομίες. Πρώτη από όλες, ο αγγλικός στίχος σε πολλά και παλιά τραγούδια. Οι «Παλιές Αγάπες», το «Πούλα με» και το «Μοναξιά μου Όλα» προσαρμοσμένα στα αγγλικά, ενώ μια αργόσυρτη διασκευή του «Satisfaction» των Rolling Stones, τα λέει όλα... Το «ως3» μίλησε με τον Φίλιππο Πλιάτσικα, ο οποίος μας εκμυστηρεύτηκε πολλά για το νέο δίσκο αλλά και για την πορεία του συγκροτήματος.

Πως προέκυψε η συνεργασία με τον Eric Burdon;
Ξεκίνησε από μια ιδέα που είχαμε και κατέληξε ευτυχώς για μας αισίως, να πάρουμε κάποια παλιότερα τραγούδια δικά μας και να γίνει παραλλαγή με νέα ενορχήστρωση και αγγλικό στίχο. Επιπλέον θέλαμε να τα τραγουδήσουν άνθρωποι που έχουμε αγαπήσει πάρα πολύ την ιστορία τους, αλλά και τον τρόπο που δρουν και ζουν μέσα στην μουσική. Ένας από αυτούς ήταν ο Eric Burdon και νομίζω πως όλοι όσοι ασχολούνται με την μουσική καταλαβαίνουν ότι είναι μια από τις μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας ροκ σκηνής.

Ήταν δύσκολο να τον προσεγγίσετε;
Τελικά δεν ήταν και τόσο δύσκολο όσο φαινόταν στην αρχή, γιατί συνδυάστηκε η δισκογραφική συνεργασία που κάναμε με τις ζωντανές εμφανίσεις στο ΒΟΞ τον Απρίλη. Κάτι που επίσης θεωρούσαμε ακατόρθωτο, να έρθει να παίξει μαζί μας τα τραγούδια του. Όλα έγιναν τελείως απλά. Τελικά η μουσική έχει πολύ μεγαλύτερη δύναμη από αυτή που νομίζουμε.

Η συνεργασία με τον Gordon Gano κρατάει χρόνια..
Ναι είμαστε φίλοι και έχουμε σχέσεις από το 1996 που έγινε η πρώτη συνεργασία στο δίσκο «Ο μπαμπούλας τραγουδάει μόνος τις νύχτες». Εκεί είχε τραγουδήσει ο Gordon στα Ελληνικά. Και για αμερικανός είπε το τραγούδι πολύ καλά. Το είπε στα Ελληνικά καλύτερα κι από μας που τα μιλάμε, τονίζοντας αυτά που έπρεπε να τονίσει. Είναι λάτρης της Ελλάδας, αγαπάει το πνεύμα της, τους ποιητές της, αγαπάει την Ελληνική μουσική και για αυτό εκτός από την συμμετοχή του, μας έδωσε ένα ακόμη τραγούδι που είναι με Ελληνικούς στίχους... Και είναι γραμμένο από ένα τύπο που ζει στην Νέα Υόρκη. Για μας ήταν έκπληξη αυτό.

Ο Ψαραντώνης ερμηνεύει μοναδικά τα τραγούδια σας. 'Εχει μια φοβερή δύναμη, η φωνή του που σπρώχνει νομίζω την μουσική μπροστά...
Είναι δύσκολο να μιλήσεις για ανθρώπους σαν τον Ψαραντώνη που είναι τόσο πηγαίοι, τόσο αυθόρμητοι και τόσο αληθινοί. Κι αυτό φαίνεται όπως είπες σωστά πριν από τον τρόπο που ερμηνεύει τα κομμάτια, από τον τρόπο που στέκεται απέναντι στην μουσική. Είναι ένας Κρητικός, ένας 'Έλληνας και νομίζω λίγοι από μας θα μπορούσαν να καταλάβουν, να μεταφέρουν το Ελληνικό πνεύμα και την Ελληνική ενέργεια που διαχέεται, με τον τρόπο που το κάνει ο Ψαραντώνης. Μόνο αυτά μπορώ να πω για αυτόν νομίζω. Τα υπόλοιπα ακούγονται. Εξάλλου είναι ο μόνος Έλληνας που παίζει σε συναυλίες στο εξωτερικό και σε αντίθεση με όλους εμάς που παίζουμε μπροστά σε Ελληνικό κοινό εκείνος παίζει για ξένους. Είναι κάτι που δεν το ξέρει ο κόσμος γιατί δεν το δείχνουν τα κανάλια, οι τηλεοράσεις...

Ούτε εγώ το ήξερα...
Η πληροφόρηση έτσι και αλλιώς στην Ελλάδα είναι μια υποκειμενική υπόθεση και γίνεται από ανθρώπους που επιλέγουν πράγματα για άλλους λόγους και όχι για λόγους είδησης.

Μια και πήγε η κουβέντα μας εκεί, πως σου φαίνεται που όλα τα μέσα παίζουν συγκεκριμένα πράγματα, όπως για παράδειγμα το 99,0% των μεταδόσεων τον τελευταίο καιρό αφορά το τραγούδι που κέρδισε στην Γιουροβίζιον;
Μπορεί σε κάποιους να αρέσει πραγματικά, από την άλλη πλευρά όμως αυτή η εικονική πραγματικότητα που μας ταΐζουν, θα έπρεπε να κάνει σε όλους μας κακή εντύπωση και να αντιδρούμε διαφορετικά.

Μήπως τελικά με τον καταιγιστικό ρυθμό που μεταδίδουν τέτοια τραγούδια, μας αρέσουν αναγκαστικά; Μήπως το κοινό «υποχρεώνεται» τελικά να τα ακούει αφού μόνο αυτά του πασάρουν;
Αυτό το έχουμε κουβεντιάσει και εμείς μεταξύ μας. Εγώ νομίζω ότι υπάρχουν πολύ καλά τραγούδια -που δεν ακούγονται συχνά- αλλά αρέσουν στον κόσμο και από την άλλη υπάρχει αυτός ο «βομβαρδισμός» όπως σωστά είπες, ενός τραγουδιού ή μιας εικόνας, όπου μέσω της επανάληψης γίνεται συνήθεια και τελικά το αποδέχεται ο ακροατής-θεατής. Αυτό για μένα δεν είναι υγιές. Όχι μόνο για το κοινό και το τραγούδι, αλλά για τον ίδιο τον καλλιτέχνη.

Στο τραγούδι που συμμετέχει ο Marc Almοnd, έχετε βάλει κάποια πλήκτρα που θυμίζουν εποχές του New Wave. Ακούγατε αυτό το είδος ή βάλατε τον ήχο αυτό για να βοηθήσει ερμηνευτικά τον Marc Almond;
Συμβαίνουν και τα δύο. Γιατί όταν καλείς κάποιους με το βεληνεκές των ανθρώπων που εμείς καλέσαμε για τον δίσκο, θα πρέπει να σεβαστείς σε κάποιο βαθμό και την δικιά τους προσωπικότητα. Αλλά από την άλλη πλευρά όλοι έχουμε ακούσει αυτόν τον ήχο. Έτσι δεν είναι; Δεν είναι ένας ήχος που χαρακτήριζε τους Πυξ Λαξ, όμως έχει διαπεράσει τα αυτιά μας.

Όταν ολοκληρώθηκε το νέο άλμπουμ και το ακούσατε όλοι μαζί, τι σκεφτήκατε, πως σας φάνηκε; Ρωτάω γιατί έχει πολλά διαφορετικά στοιχεία από προηγούμενες δουλειές.
Το καινούργιο άλμπουμ ίσως να έχει μεγαλύτερες αποκλίσεις και διαφοροποιήσεις από τα προηγούμενα, λόγω του ότι υπάρχουν αγγλικά τραγούδια που δεν υπήρχαν ποτέ στους δίσκους μας. Είναι μεγάλη τιμή για μας που καλλιτέχνες τόσο μεγάλοι και σημαντικοί έχουν ερμηνεύσει τα τραγούδια μας. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, Burdon, Gano, Almond, Wynn, Ψαραντώνης, Μελίνα Τανάγρη, σε ένα δίσκο δεν είναι πολυτέλεια να το αντιμετωπίζουμε σαν ένα άλμπουμ που απλώς κυκλοφόρησε και δεν τρέχει τίποτε. Και δεν το λέω εγωιστικά. Δεν ξέρω αν είναι καλός ή κακός δίσκος, αυτό που ξέρω είναι ότι δεν μπορεί κανείς να αδιαφορήσει.

Τελικά από τις πρώτες μέρες που συναντηθήκατε, παιδιά από το Μενίδι και τους Άγιους Ανάργυρους, μέχρι σήμερα με την επιτυχία, τις χιλιάδες πωλήσεις και τις κορυφαίες συνεργασίες, έχει αλλάξει κάτι στους Πυξ Λαξ;
Είμασταν στην Ορεστιάδα για συναυλία και προχθες το βράδυ τα πίναμε όλοι μαζί και συζητούσαμε αυτό που με ρωτάς. Ξέρεις νοιώθω ότι δεν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Έχουν περάσει 14 χρόνια από τότε που ξεκίνησε η μπάντα αλλά πραγματικά δεν ξεφύγαμε από την πορεία που είχαμε ακολουθήσει ή καλύτερα δεν έχουμε μεγάλη απόκλιση. Η ουσία είναι πάντως ότι σε κάποια πράγματα μπορεί να φταίμε και εμείς μπορεί και όχι, μιλάω για τις φήμες ότι διαλύονται οι Πυξ Λαξ, δεν διαλύονται και όλα αυτά. Κάποιοι τα διέρρευσαν αυτά κακοπροαίρετα, καλοπροαίρετα δεν έχει σημασία, μέσα στα πλαίσια της εικονικής πραγματικότητας στην οποία ζούμε. Εμείς δεν διαλυθήκαμε ποτέ. Αν συμβεί ποτέ οτιδήποτε και νοιώθουμε ότι δεν έχουμε να προσφέρουμε κάτι άλλο, θα είμαστε οι πρώτοι που θα βγούμε και θα το πούμε. Υπήρξαν προσωπικές δουλειές που έκαναν κάποιοι από μας, αλλά δεν πάψαμε ποτέ να είμαστε μαζί να είμαστε μπάντα. Ζούμε σε μια πραγματικότητα που στην βάση της είναι εμπορική και για αυτό περνούν πληροφορίες από τα μέσα ενημέρωσης που δεν λένε όλη την αλήθεια, ούτε καν την μισή. Αυτό είναι πλήγμα και λειτουργεί για την μουσική ανασταλτικά.

Μιας και μίλησες για τα Μ.Μ.Ε. Θα έδινες συνέντευξη σε δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης;
Ουδέποτε αποποιηθήκαμε ότι είμαστε μέρος του συστήματος. Δεν το παίζουμε επαναστάτες. Έχουμε μιλήσει στην τηλεόραση πολλές φορές. Μπορεί να φαίνεται ότι μιλάμε λίγο, αλλά για μας μιλάμε πολύ. Σε ένα δελτίο ειδήσεων όπως είναι σήμερα δεν χωράει η άποψη των Πυξ Λαξ. Δεν είναι κάτι που με αφορά για να προσθέσω την φωνή μου εκεί και δεν νομίζω να αφορά τους ανθρώπους που βλέπουν τα δελτία αυτά.

Οι τίτλοι των δίσκων σας και πολλά από τα τραγούδια αποπνέουν μια μελαγχολία, μια μοναξιά...
Μέσα από αυτή την μελαγχολία, αυτό που καταλήγει σαν συμπέρασμα, που θέλουν να πουν τα τραγούδια μας, είναι η αισιοδοξία. Δεν ξέρω αν ο Έλληνας είναι μελαγχολικός ή αν μέσα από την μελαγχολία βρίσκει το χιούμορ του και την ευτυχία του. Τα τραγούδια αυτά είναι κατά βάση βιωματικά, είναι η αλήθεια η δικιά μας.

Τι μουσική ακούνε οι Πυξ Λαξ;
Εμείς ξεκινήσαμε όπως οι περισσότεροι νέοι άνθρωποι ακούγοντας ροκ μουσική. Pink Floyd ας πούμε είναι το γκρουπ που αγαπάμε ακόμη και τώρα όλοι μας. Rolling Stones, Beatles, Animals και Soul μουσική έχουμε ακούσει, άλλοι περισσότερο άλλοι λιγότερο. Έχουμε περάσει και από την λεγόμενη dance (new wave) σκηνή του 80' που λέγαμε πριν. Έχουμε μεγαλώσει και με τα Ελληνικά λαϊκά τραγούδια που έτσι και αλλιώς ακούγονται σε κάθε σπίτι. Σήμερα ακούω από κινηματογραφικά σάουντρακ μέχρι Jack.

Ηλεκτρονική μουσική ακούτε;
Νομίζω ότι είναι το μόνο κομμάτι της μουσικής που δεν πολυακούμε, αν εννοείς την μουσική που ακούγεται στα club. Φτάνουν πράγματα στα αυτιά μας αλλά δεν είμαστε πολύ κοντά σε αυτό τον χώρο. Είμαστε κολλημένοι με την ροκ μουσική, με τους Radiohead για παράδειγμα.....

Πες μου, τι σημαίνει έρωτας για τον Φίλιππα, για το συγκρότημα;
Είναι προφανές ..(γέλια). Ο έρωτας είναι μια από τις βασικές κολώνες του ότι υπάρχουμε ως άνθρωποι και ως καλλιτέχνες, αν είμαστε καλλιτέχνες (ξανά γέλια)..
Τα τραγούδια είναι τα μόνα που δεν μπορούν να πουν ψέματα. Αν δηλαδή θέλει κάποιος να μάθει πράγματα για ένα μουσικό, μπορεί να τα μάθει μέσα από τα τραγούδια του!!!

Σε ευχαριστώ πολύ, καλή συνεχεία...
Ευχαριστώ και εγώ, καλή συνέχεια και σε σας, στο «ως3».

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ ΠΥΞ ΛΑΞ

«Τι άλλο να πεις πιο απλά» 1990
«Ζόρικοι καιροί» 1991
«Ο ήλιος του χειμώνα με μελαγχολεί» 1993
«Για τους πρίγκιπες της δυτικής όχθης» 1994
«Ο μπαμπούλας τραγουδά μόνος τις νύχτες» 1996
«Ιερά οδός - live» «παίξε παλιάτσο τα τραγούδια σου τελειώνουν» 1997
«Μοναξιά μου όλα» 1998
«Στίλβη» 1998
«Υπάρχουν χρυσόψαρα εδώ;» 1999
«Τα δοκάρια στο γρασίδι περιμένουν τα παιδία» 2001
«Χαρούμενοι στην πόλη των τρελών» Ιούλιος 2003

Οι Έλληνες προελαύνουν στην Ήπειρο. New York Times 1897!

Κάποιος φίλος έγραψε - και έχει δίκιο - ότι το προηγούμενο ντοκουμέντο που παρουσίασα μπορεί να έχει ιστορική αξία, αλλά δυστυχώς δεν ήταν για καλό. Θα πρέπει όμως να διευκρινίσω ότι ο πόλεμος του 1897 ήταν καταστροφικός για την πατρίδα μας και για τις πόλεις μας. Ήταν ο λεγόμενος «ατυχής πόλεμος» όπου πέρα από τις καταστροφές, δεν ελευθερώθηκαν οι περιοχές μας, κάτι που έγινε μερικά χρόνια αργότερα. Για να ανυψώσω όμως το ηθικό του φίλου μας έψαξα και βρήκα ένα ακόμη δημοσίευμα των New York Times (22 Απριλίου του 1897) που αναφέρετε στην προέλαση του Ελληνικού στρατού. Απολαύστε το!

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΡΟΕΛΑΥΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

Το κάστρο του Ιμαρέτ κατεστράφη και η Φιλιππιάδα κατελήφθη – Η Πρέβεζα βομβαρδίζετε ανηλεώς.


ΑΘΗΝΑ, 21 Απριλίου – 6 π.μ – Ο Στρατηγός Μάνος, που διοικεί τα Ελληνικά στρατεύματα στις επιχειρήσεις εναντίων των Τούρκων στην Ήπειρο, τηλεγράφησε ότι κατέστρεψε το κάστρο του Ιμαρέτ και πως προελαύνει χωρίς αντίσταση προς την Φιλιππιάδα, την οποία οι Τούρκοι εγκαταλείπουν αφού την κάψουν.

Ο Στρατηγός Μάνος ύψωσε την Ελληνική σημαία πάνω από την Φιλιππιάδα.

Ο βομβαρδισμός της Πρέβεζας στην είσοδο του Κόλπου της Άρτας , έγινε ακόμη πιο βαρύς από τα ξημερώματα. Η τουρκική φρουρά έχει απομονωθεί τελείως από την επέλαση των Ελλήνων στρατιωτών.
Το θωρηκτό «Σπέτζαλ» το οποίο παίρνει μέρος των Τουρκικών θέσεων στην Πρέβεζα, διετάχθη να αναχωρήσει για την Τσαγκέρι στον Παγασητικό κόλπο.

Δημοσίευμα των NEW YORK TIMES του 1897 που αναφέρει την Φιλιππιάδα!

ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΗΚΕ

Επί πλέον, αναμενόμενη υποχώρηση ελλήνων από την Άρτα.

ΛΟΝΔΙΝΟ, 3 Μαίου 1897.- Πληροφορίες από την Άρτα λένε ότι οι κεντρικές τοπικές αρχές και περίπου 100 κάτοικοι από την περιοχή επιστρέφουν στην πόλη. Παρόλα αυτά, ο πανικός ακόμη κυριαρχεί στην Άρτα. Όλα τα καταστήματα είναι κλειστά και οι στρατιωτικές αρχές είπαν ότι παρατηρούν περαιτέρω υποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων, από τα περίχωρα.

Κατευθυνόμενος προς Φιλιππιάδα οι φλόγες είναι ορατές.

Ένας οπλισμένος Έλληνας ιερέας επιχειρεί να επαναφέρει το ηθικό των στρατευμάτων της Άρτας κάνοντας τους κήρυγμα για την επίθεση εναντίον των Τούρκων, σε μια πλατεία.
Ένα τηλεγράφημα από την Άρτα λεει ότι οι Τούρκοι έχουν καταλάβει τη γέφυρα στο Λούρο. Τα ελληνικά στρατεύματα, σύμφωνα με πληροφορίες από την Κωνσταντινούπολη, εκκενώνουν την Άρτα.

50 Ημερομηνίες σταθμοί για την εξέλιξη της ανθρωπότητας!

Δεν είναι απλώς ημερομηνίες ιστορικού περιεχομένου. Πρόκειται για συγκεκριμένα γεγογότα που συνέβαλαν στην πορεία της ανθρωπότητας μέχρι σήμερα. Απλό και κατανοητό μπορεί κάποιος που ενδιαφέρεται να εντρυφήσει περισσότερο σε κάθε μια από τις παραγράφους. Διδακτικό και για τα σχολεία.

1. 3500 π.Χ. Ο τροχός και το αλέτρι εφευρίσκονται στη Μεσοποταμία· στην Αίγυπτο επινοείται το ιστίο: τρεις ανακαλύψεις θεμελιώδεις για το εμπόριο, τη γεωργία και την εξερεύνηση.

2. 3200 π.Χ. Η γραφή επινοείται στη Μεσοποταμία: το μέσο για την καταγραφή και την κατανόηση της Ιστορίας.

3. 3000 π.Χ. Οι πρώτες πόλεις ιδρύονται στη Σουμερία (σημερινό Ιράκ): η καταγωγή των σύγχρονων κοινωνικών και διοικητικών δομών.

4. 1600 π.Χ. Επινοείται το αλφάβητο: το ουσιώδες μέσο καταγραφής περίπλοκων εννοιών και διάδοσης πολιτισμού.

5. 1600 π.Χ. Αρχή του ελληνικού πολιτισμού: ουσιώδης για τη δυτική κληρονομιά και τις ρίζες των μαθηματικών, της φιλοσοφίας, της πολιτικής σκέψης και της ιατρικής.

6.753 π.Χ. Ίδρυση της Ρώμης: η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είναι ένας πυλώνας της σύγχρονης εποχής, παραγωγός ιδεών στη Δικαιοσύνη, τον νόμο, τη μηχανική και τον πόλεμο.

7. 670 π.Χ. Επινοείται η σιδηρουργία: κλειδί για περαιτέρω τεχνικές, οικονομικές και στρατιωτικές εξελίξεις.

8. 551 π.Χ. Γέννηση του Κομφούκιου, ιδρυτή ενός από τα μείζονα φιλοσοφικά συστήματα του κόσμου.

9. 490 π.Χ. Μάχη του Μαραθώνα: οι Έλληνες απωθούν την περσική εισβολή διασφαλίζοντας την επιβίωση του ελληνικού πολιτισμού και της επιστήμης.

10. 486 π.Χ. Γέννηση του Βούδα, ιδρυτή μιας από τις μείζονες θρησκείες.

11. 327 π.Χ. Η αυτοκρατορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου φτάνει στην Ινδία: το πρώτο δείγμα της μακράς και συχνά βίαιης σχέσης ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία.

12. 202 π.Χ. Ο Αννίβας ηττάται από τη Ρώμη: νίκη ουσιώδης για την εξασφάλιση της επιβίωσης και της επέκτασης του ρωμαϊκού πολιτισμού.

13. 27 π.Χ. Ίδρυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: η αρχή της κλασικής περιόδου της ρωμαϊκής κυριαρχίας στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

14. 5 π.Χ. Γέννηση του Ιησού Χριστού, ιδρυτή του Χριστιανισμού. Η ακριβής ημερομηνία αμφισβητείται.

15. 105 μ.Χ. Πρώτη χρήση του χαρτιού: αντικαθιστά την πέτρα, την πλάκα, τον πάπυρο και την περγαμηνή ως φτηνότερο και βολικότερο μέσο.

16. 280 μ.Χ. Η ενοποίηση της Κίνας υπό τη δυναστεία Τσιν δημιουργεί την πολιτική μορφή της σύγχρονης Κίνας.

17. 312 μ.Χ. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος της Ρώμης ασπάζεται τον Χριστιανισμό: καθίσταται δυνατή η διάδοση της χριστιανικής θρησκείας στην Ευρώπη.

18. 476 μ.Χ. Η πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στη Δύση τερματίζει 800 χρόνια ρωμαϊκής ηγεμονίας. Αρχίζει η δημιουργία της σύγχρονης Ευρώπης.

19. 570 μ.Χ. Γέννηση του Μωάμεθ, ιδρυτή μιας από τις μεγάλες θρησκείες του κόσμου.

20. 730 μ.Χ. Η τυπογραφία εφευρίσκεται στην Κίνα: ένα ουσιώδες βήμα στη μαζική επικοινωνία/ διοίκηση/ πολιτιστική διασπορά.

21. 800 μ.Χ. Ο Καρλομάγνος στέφεται αυτοκράτορας της νέας Δυτικής Αυτοκρατορίας. Σηματοδοτεί την έναρξη της επανένωσης της Ευρώπης.

22. 1054 Σχίσμα ανάμεσα στην Ελληνική και τη Λατινική Εκκλησία. Η Χριστιανοσύνη διχάζεται για πάντα.

23. 1088 Ιδρύεται το πρώτο πανεπιστήμιο στην Μπολόνια της Ιταλίας: η αρχή μια σύγχρονης αντίληψης για τις ανώτερες σπουδές και την γνώση.

24. 1206 Ο Τζένγκις Χαν αρχίζει την κατάκτηση της Ασίας. Επιδρά σημαντικά στην ανάπτυξη της Ασίας και τη μετακίνηση πληθυσμών.

25. 1215 Η Μάγκνα Κάρτα υπογράφεται από τον Βασιλέα Ιωάννη της Αγγλίας: απ΄ αυτή πηγάζει η σύγχρονη αντίληψη της κυριαρχίας του συντάγματος.

26. 1453 Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς.

27. 1455 Τυπώνεται το πρώτο βιβλίο με κινητούς χαρακτήρες: η επανάσταση του Ιωάννη Γουτεμβέργιου στην τεχνολογία της τυπογραφίας καθιστά δυνατή τη μαζική παραγωγή βιβλίων.

28. 1492 Ο Χριστόφορος Κολόμβος ανακαλύπτει τον Νέο Κόσμο και φέρνει την Αμερική στο παγκόσμιο εμπορικό/πολιτιστικό σύστημα.

29. 1509 Επινοείται το φορητό ρολόι: ουσιώδες στη σύγχρονη οικονομία και διοίκηση, εισάγει την έννοια της τακτικής χρονομέτρησης.

30. 1517 Ο Μαρτίνος Λούθηρος κηρύσσει τη Μεταρρύθμιση. Αρχή του Προτεσταντικού Χριστιανισμού και της ιδέας του θρησκευτικού ατομικισμού.

31. 1519 Ο Κορτές αρχίζει την κατάκτηση της Νότιας Αμερικής, η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα.

32. 1564 Γεννιέται ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ: τα θεατρικά έργα του περιέχουν θεμελιώδεις δηλώσεις για την ανθρώπινη συνθήκη.

33. 1651 Εκδίδεται ο «Λεβιάθαν» του Τόμας Χομπς: πηγή της σύγχρονης ιδέας της πολιτικής κοινωνίας, της ισονομίας και του εγωιστικού ατομικισμού.

34. 1687 Ο Ισαάκ Νεύτων εκδίδει το Ρrincipia Μathematica που θεμελίωσε τη σύγχρονη φυσική επιστήμη.

35. 1776 Η αμερικανική Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας καθορίζει την πολιτική εξέλιξη του Νέου Κόσμου και την άνοδο της αμερικανικής δύναμης.

36. 1789 Η Γαλλική Επανάσταση κάνει τομή στην παράδοση της μοναρχίας· καθιερώνονται τα «δικαιώματα του Ανθρώπου».

37. 1815 Μάχη του Βατερλώ: τερματίζεται η Ναπολεόντεια Αυτοκρατορία και μαζί της η φιλοδοξία του Ναπολέοντα για κυριαρχία στην Ευρώπη.

38. 1825 Κατασκευάζεται η ατμομηχανή Rocket, σηματοδοτώντας την αρχή της σιδηροδρομικής εποχής των φτηνών και γρήγορων χερσαίων μεταφορών.

39. 1859 Εκδίδεται το βιβλίο του Δαρβίνου «Περί της Καταγωγής των Ειδών». Η εξελικτική θεωρία του μεταμορφώνει τον τρόπο που βλέπουμε τον Άνθρωπο και το περιβάλλον του, καθώς και την πίστη στον Θεό.

40. 1885 Ο Μπεντς κατασκευάζει το πρώτο αυτοκίνητο που κινείται με βενζίνη ξεκινώντας την πιο βαθιά τεχνική και κοινωνική σύγχρονη επανάσταση.

41. 1893 Η Νέα Ζηλανδία υιοθετεί την ψήφο των γυναικών. Οι γυναίκες κερδίζουν την αρχή της πολιτικής ισότητας.

42. 1905 Δημοσιεύεται η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν. Μεταμορφώνει τη φύση της σύγχρονης γνώσης της Φυσικής.

43. 1917 Η Ρωσική Επανάσταση δημιουργεί το πρώτο επιτυχημένο επαναστατικό κράτος.

44. 1918 Τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι αυτοκρατορίες των Αψβούργων και των Οθωμανών καταρρέουν· χαράσσονται εκ νέου οι χάρτες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής.

45. 1939 Ξεσπά ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: 50 εκατ. άνθρωποι πεθαίνουν σ΄ όλο τον κόσμο από το 1939 ώς το 1945 στη μεγαλύτερη και πιο αιματηρή σύγκρουση στον κόσμο, με την οποία τερματίζεται η μακροχρόνια εποχή των ιμπεριαλισμών.

46. 1945 Τέλος του Β΄ Παγκοσμίου· η έκρηξη της πρώτης ατομικής βόμβας δείχνει πως η ανθρωπότητα έχει αναπτύξει τα μέσα για να αυτοκαταστραφεί.

47. 1949 Ιδρύεται η κομμουνιστική Κίνα: η Κίνα δημιουργείται ως ενιαία εδαφική μονάδα με κοινή διοίκηση και εκσυγχρονισμένη οικονομία.

48. 1959 Επινοείται το μικροκύκλωμα (τσιπ) από πυρίτιο. Είναι η μείζων τεχνική επινόηση του περασμένου αιώνα, που κατέστησε δυνατή την εποχή των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

49. 1960 Το πρώτο αντισυλληπτικό χάπι γίνεται διαθέσιμο για τις γυναίκες, οι οποίες μπορούν πλέον να κάνουν τις δικές τους βιολογικές επιλογές όσον αφορά την αναπαραγωγή.

50. 1989-90 Καταρρέουν τα κομμουνιστικά καθεστώτα στην Ευρώπη: σηματοδοτείται το τέλος του μακροχρόνιου κομμουνιστικού πειράματος· ο ασιατικός κομμουνισμός αλλάζει επίσης.

Μια εποχή, μια ιστορία: BLAXPLOITATION

Η δεκαετία του 1970 δεν ήταν η πιο ευχάριστη για τις ΗΠΑ, αφού μαζί της έφερνε μια στρατιωτική ήττα, τη διαπόμπευση ενός προέδρου και μια ενεργειακή κρίση. Ακόμη, ήταν η δεκαετία που οδήγησε στη συρρίκνωση των εισιτηρίων του κινηματογράφου λόγω της τηλεοπτικής εισβολής. Τα ετήσια έσοδα έπεσαν από τα 90 εκατομμύρια δολάρια στα 15,5, έτσι τα μεγάλα στούντιο προσπάθησαν να απαντήσουν στρεφόμενα σε ταινίες "με" και "για" μαύρους, οι οποίοι αποτελούσαν το 11% του συνολικού πληθυσμού και το 22% των θεατών στις κινηματογραφικές αίθουσες.



Μέχρι τότε, οι έγχρωμοι παρέμεναν αναξιοποίητη κατηγορία κοινού, άρα δυνητική πηγή εσόδων για την παραπαίουσα βιομηχανία. Είχαν προηγηθεί, βέβαια, φιλμ με τον Sidney Poitier, που γνώρισαν επιτυχία, αλλά ταυτόχρονα κατηγορήθηκαν για αναπαραγωγή των υπαρχόντων στερεοτύπων και για αδυναμία να καταγράψουν την πραγματικότητα.

Με τις φυλετικές αναταραχές να έχουν ξεσπάσει σε όλη τη χώρα και τους Μαύρους Πάνθηρες να παροτρύνουν για ανάληψη στρατιωτικής δράσης, ο συμβατικός και συμβιβαστικός κινηματογράφος που απευθυνόταν σε μαύρους δεν ήταν εύκολα αποδεκτός. Χρειάζονταν έργα που θα μπορούσαν να παρουσιάσουν την αστική κουλτούρα των γκέτο, να μιλήσουν για τα προβλήματά τους και -κυρίως- να προτείνουν ήρωες, υπερ-ήρωες ή αντι-ήρωες.

Μέσα από αυτές τις συνθήκες αναδύθηκε το περίφημο blaxploitation, που διήρκεσε από το 1971 έως περίπου το 1976. Ο όρος λέγεται ότι έλκει την καταγωγή του από τις "exploitation movies", τις "ταινίες-σκουπίδια" των χρόνων του ΄60. Σύμφωνα με άλλους, πάλι, εκφράζει την εκμετάλλευση των μαύρων θεατών ή συντελεστών από τις εταιρείες.

Το blaxploitation αρχικά στηρίχθηκε στα αστυνομικά/γκανγκστερικά φιλμ, γρήγορα όμως επεκτάθηκε, με τις ευλογίες και τη χρηματοδότηση του Χόλιγουντ, στις ταινίες τρόμου, ακόμη και το γουέστερν. Εμφανίστηκαν, έτσι, έργα με τους εύγλωττους τίτλους "Blacula" (1972), "Blackenstein" (1973), "Dr. Black, Mr. Hyde" (1976) και "Boss Nigger" (1974, ελλ. τίτλος "Οι Επικηρυγμένοι του Τέξας").

Τα θεμέλια τα έβαλαν, πάντως, τρεις θρυλικές ταινίες, με την υπογραφή μαύρων σκηνοθετών: το "Sweet Sweetback΄s Baadaass Song" (1971) του Melvin van Peebles, το "Shaft" (1971) του Gordon Parks Sr. και το "Superfly" (1972, ελ. τίτλος "Η Συμμορία με τη Xρυσή Kάντιλακ") του Gordon Parks Jr. Το "Sweet Sweetback΄s Baadaass Song", η αφετηρία του blaxploitation, ήταν ανεξάρτητη παραγωγή που στοίχισε 500.000 δολάρια και επέστρεψε 20 εκατομμύρια.

Οι θεαματικές εισπράξεις της έδωσαν τη δυνατότητα στο "Shaft" να γίνει η πρώτη χολιγουντιανή blaxploitation παραγωγή, με τη σφραγίδα της MGM, που χάρισε και ένα Όσκαρ Μουσικής στον Isaac Hayes για το πολύ γνωστό "Theme From Shaft". Μάλιστα, ήδη από εκείνη την περίοδο, ακολούθησαν δύο σίκουελ: "Το Mεγάλο Kόλπο του Σαφτ" (1972), σε σκηνοθεσία πάλι του Gordon Parks Sr., και ο "Σαφτ στην Αφρική" (1973), από τον John Guillermin, ενώ εμφανίστηκε και ως βραχύβια τηλεοπτική σειρά, με σκηνοθέτες τους Τζον Κασσαβέτη και Lawrence Dobkin.

Όταν τα περιθώρια κέρδους εξαντλήθηκαν αλλά και λόγω της αντίδρασης οργανώσεων όπως η NAACP, που υποστήριζαν ότι αυτού του είδους τα φιλμ διαφθείρουν τη νεολαία και διαστρεβλώνουν την εικόνα των μαύρων, σταδιακά το όλο εγχείρημα περιέπεσε σε ανυποληψία και εξανεμίστηκε, κάπου γύρω στο 1976, αν και άλλοι τοποθετούν την καταληκτική ημερομηνία δύο χρόνια πιο μπροστά, το 1974.

Η επίδρασή του, ωστόσο, συνεχίστηκε στο χώρο της μουσικής, καθώς ανανέωσε την επένδυση των ταινιών με φάνκι ήχους, που έκτοτε τους οικειοποιήθηκαν και αρκετά αστυνομικά σίριαλ, όπως τα "Στάρτσκι και Χατς", "Οι Αγγελοι του Τσάρλι", "Χαβάη 5-0" κ.ά. Ακόμη, αξιοποίησε τους κορυφαίους μαύρους μουσικούς ή συνέβαλε στην καθιέρωση άλλων που ήταν άγνωστοι μέχρι τότε. Εκτός από τον Isaac Hayes, μεταξύ εκείνων που συμμετείχαν σε blaxploitation σάουντρακ συγκαταλέγονται οι Earth Wind and Fire, Curtis Mayfield, Quincy Jones, Barry White, James Brown και Bobby Womack.

Στη δεκαετία του ΄80 το blaxploitation επέστρεψε εντυπωσιακά, χάρη στις δουλειές του Eddie Murphy και, κυρίως, στο "I΄m Gonna Git You Sucka" του Keenan Ivory Wayans (1988), την πρώτη και πιο εύστοχη μετα-blaxploitation παρωδία. Γεμάτες με αναφορές είναι και οι ταινίες του Quentin Tarantino, με αποκορύφωμα το "Jackie Brown" (1997), που -από τον τίτλο και την Pam Grier- παραπέμπει στο "Foxy Brown" (1974, ελλ. τίτλος "Φόξυ Μπράουν, η Mαύρη Tίγρης"). To "Σαφτ" του John Singleton είναι το πιο πρόσφατο στοίχημα για την ανανέωσή του και οι πληροφορίες από περιοδικά και δικτυακούς τόπους λένε ότι, αν τα καταφέρει, έπονται και άλλα ριμέικ.
Ανεξάρτητα όμως από το μέλλον, η πορεία που έχει έως τώρα διανύσει το blaxploitation θα μπορούσε να συμπυκνωθεί άνετα στην πρώτη και την τελευταία σκηνή του πρωτότυπου "Σαφτ". Ο Richard Roundtree λοιπόν έβγαινε από τον υπόγειο αντικρίζοντας έναν κόσμο θεάματος στον οποίο κυριαρχούσαν οι λευκοί. Ύψωνε το μεσαίο δάχτυλο στη γνωστή χειρονομία, τα έβαζε με όλους και με όλα και στο τέλος φώναζε το λευκό αστυνομικό για να "καθαρίσει".

Νίκος Μητρογιαννόπουλος

Παιχνίδια εξουσίας! (Μέχρι τελικής πτώσεως)

... ο εγγυητής της ενότητας. (lol)

Αυτό που συμβαίνει στο ΠΑΣΟΚ είναι συγκλονιστικό από πολλές απόψεις. Για πρώτη φορά οι δελφίνοι ενός μεγάλου κόμματος εξουσίας, έχουν βγάλει όχι απλώς τα μαχαίρια αλλά μιλούν τόσο διχαστικά, όσο ποτέ άλλοτε. Από την άλλη,ούτε καν την σχεδόν ξεχασμένη περίοδο της αποστασίας, δεν αναμείχθηκαν τόσο έντονα τα εκδοτικά συγκροτήματα και τα πιόνια τους . Θα γίνει το ΠΑΣΟΚ, η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ, του παρελθόντος; Ο κόσμος του κόμματος θα το αποφασίσει στις 11 Νοεμβρίου.

Το ζήτημα είναι όμως αν η διαδικασία εκλογής του νέου προέδρου θα γίνει με διαφάνεια και χωρίς υπονομεύσεις, κάτι που γίνεται ασταμάτητα από το βράδυ των εκλογών. Έτσι κι αλλιώς προσωπικά θεωρώ ότι μετά από όσα έχουν λεχθεί κι από τις δυο πλευρές, μετά τις εκλογικές διαδικασίες το ΠΑΣΟΚ δεν θα είναι πια το ίδιο. Ούτε ο Παπανδρέου, ούτε ο Βενιζέλος μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο κόμμα.

Πάντως θέμα διάσπασης προς το παρόν δεν υπάρχει. Αν εκλεγεί ο Παπανδρέου πιστεύω ότι θα κρατήσει την λαική βάση του κόμματος, ακόμη κι αν αποχωρήσει ο αντίπαλός του μαζί με κάποια στελέχη. Και θεωρώ ότι αυτό είναι το θετικό σενάριο για το καλό του ΠΑΣΟΚ. Αν τελικά επικρατήσει ο Βενιζέλος νομίζω ότι θα υπάρξει διάσπαση καθώς ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ θεωρεί τον Βενιζέλο ικανό αλλά αρκετά «δεξιό». Το βασικότερο βέβαια είναι ότι οι ψηφοφόροι του κόμματος δεν θα δούν με καλό μάτι τους συνεργάτες του, καθώς όπως είδατε κι ακούσατε μέχρι τώρα δεν είναι άλλοι από αυτούς που ο κόσμος απαξίωσε εξαιτίας των σκανδάλων, της διαφθοράς και της αλλαζονείας. Με ποιούς θα χτίσει το νέο κόμμα ο Βενιζέλος; Με τον Σημίτη, τον Νεονάκη, τον Τσουκάτο και τον Μπίστη; Τότε θα υπάρχει πρόβλημα συνοχής του κόμματος.

Ας διδαχθούν με το παράδειγμα του Εργατικού Κόμματος στην Αγγλία το οποίο προσπαθώντας να βρεί την ταυτότητά του το 1979 παραχώρησε την εξουσία στην Θάτσερ και παρέμεινε στην αφάνεια και στα χαμηλότερα από ποτέ ποσοστά του, για πολλά χρόνια!

Το κίνημα του Ρομαντισμού!

Στην εργασία αυτή θα ασχοληθούμε με το κίνημα του Ρομαντισμού που εκδηλώθηκε περίπου στις αρχές του 19ου αιώνα, στη Γερμανία αρχικά και μετέπειτα στην Γαλλία και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Θα εξετάσουμε τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που ευνόησαν την εμφάνιση του, όπως για παράδειγμα τα απόνερα που άφησαν στο πέρασμά τους στον πνευματικό κόσμο, η Γαλλική επανάσταση και ο Διαφωτισμός. Θα δούμε ακόμη κατά πόσο βοήθησαν τα πολιτικά φαινόμενα όπως ο Ατομικισμός, η Επανάσταση και τα Εθνικο -απελευθερωτικά κινήματα. Θα σταθούμε αναλυτικά στις ιδέες και στις αρχές του ρομαντισμού και το πώς πήραν την σκυτάλη από τον πεπερασμένο Κλασικισμό.

Από τον 12ο αιώνα που η γαλλική λέξη «rommant» χρησιμοποιούνταν στην έκφραση «ρομανική γλώσσα», μέχρι το 1798 όταν στην Γερμανία το επίθετο «ρομαντικός» πήρε την οριστική του σημασία κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι.

Καθοριστικής σημασίας ήταν η εποχή του Διαφωτισμού όταν ο όρος Ρομαντισμός

διαμόρφωσε σιγά σιγά τα «αντικλασικά» χαρακτηριστικά του κι άρχισε να σημαίνει το
μη πραγματικό, το παράλογο.

Η αντίθεση στον Κλασικισμό φανέρωσε μια νέα ρομαντική και ευαίσθητη πλευρά των λογοτεχνών, οι οποίοι έβγαζαν με καθαρότητα στο κείμενο τα εσώψυχά τους. Ο Ρομαντισμός σαν κίνημα εδραιώθηκε κατά τον 19ο αιώνα και εξελίχθηκε εξαιτίας τωνκοινωνικοπολιτικών ζυμώσεων της εποχής με βασικό άξονα την Γαλλική Επανάσταση και τον Διαφωτισμό.

Τότε ήταν που διαδόθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη οι ιδέες της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας. Με την εμφάνιση μάλιστα των εθνικών κινημάτων και των επαναστάσεων την περίοδο εκείνη άρχισαν να διαμορφώνονται σε μια κορυφαία και μεγάλη στιγμή για την Ευρώπη, τα ανεξάρτητα Κράτη – Έθνη. Μέσω των επαναστάσεων και των πολιτικών εξελίξεων σχηματίστηκε μια δυτική Ευρώπη που ξεφεύγει από το πεπερασμένο και

αναχρονιστικό καθεστώς και που οδεύει προς το φιλελεύθερο αστικό κράτος. Το

προλεταριάτο έχει πια θέση στο πολιτικό προσκήνιο ενώ η αστική τάξη μέσω μιας έκρηξης των πολιτισμικών παραδόσεων δημιουργεί στις πόλεις κύκλους από φιλελεύθερους διανοούμενους.

Μέσα από αυτές τις εξελίξεις ξεπηδά ένα από τα ισχυρότερα πνευματικά κινήματα
που εμφανίστηκαν στην Ευρώπη μετά την Αναγέννηση. «Το πολιτιστικό λάβαρο της
ιδεολογικής και αισθητικής κρίσης της εποχής αυτής, θα είναι ο Ρομαντισμός. Ωστόσο το ρεύμα αυτό διατηρεί σε κάθε περίπτωση έναν εθνικό και ατομικό χαρακτήρα που το φέρνει κοντά στο φιλελευθερισμό και τον εθνικισμό. Άρα δεν είναι δυνατό να μετρήσουμε με τον πήχη, με ένα μόνο σημείο αναφοράς τη σύνθεσή του, την πρόθεση και την εξέλιξή του στον χώρο και τον χρόνο...» (1)

Από τα μέσα του 18ου αιώνα ο Κλασικισμός βρισκόταν στο επίκεντρο
επιθέσεων και επικρίσεων από τους διανοούμενους. Το Ρομαντικό κίνημα δεσπόζει
από το 1815 στις περισσότερες ευρωπαικές χώρες όπου το κοινό αντιδρά στην σκέψη
και έκφραση του ορθολογισμού. Οι συγγραφείς όλο και περισσότερο δημιουργούν
νέους ήρωες, μελαγχολικούς και ανήσυχους, απογοητευμένους, λάτρεις του
μυστηρίου και των ερειπίων, στους οποίους οι αναγνώστες αναγνωρίζουν τον εαυτό
τους.

Τα χαρακτηριστικά των ιδεών και των αρχών του Ρομαντισμού είναι εκ διαμέτρου αντίθετα με αυτά του Κλασικισμού. Ο ρομαντικός συγγραφέας μοιράζεται με τον αναγνώστη τις χαρές και τις λύπες του, ενώ σε ολόκληρο το κείμενο είναι διάχυτος ο λυρισμός.

Η Ελληνο-ρωμαική αρχαιότητα δεν είναι πια πηγή έμπνευσης αλλά οι ιστορίες ξεπηδούν μέσα από τις ιστορίες του κάθε λαού της Ευρώπης και κυρίως από τα κράτη της βόρειας Ευρώπης. Ακόμη και ο μέχρι τότε ξεχασμένος Μεσαίωνας συμμετέχει στην Ρομαντική ιδεολογία. Η λογική, το κύριο χαρακτηριστικό των Κλασικών δίνει την θέση του στην ευαισθησία και ο έντιμος, ευπρεπής και σε όλα του τέλειος άνθρωπος, ο «honnete homme» κατά τα γαλλικά πρότυπα, γίνεται παρελθόν. Τώρα πρωταγωνιστούν ήρωες που τα βάζουν με όλους και με όλα, τον κόσμο και την κοινωνία, που βρίσκονται σε μια διαρκή ανησυχία, σε μια συνεχή ανισορροπία. Διχασμένοι ήρωες που ψάχνουν την ολοκλήρωσή τους.

Μέτρα και σταθμά, κανόνες και συμβατικότητες δεν έχουν θέση στον Ρομαντισμό. Οι συγγραφείς έχουν απόλυτη ελευθερία στην θεματολογία τους. Και βέβαια ο ατομικισμός που διαμορφώθηκε από τις επαναστάσεις των Εθνικο – απελευθερωτικών κινημάτων έχει πρωτεύοντα ρόλο. Αφήνεται έτσι αχαλίνωτη η φαντασία, η ευαισθησία και η έμπνευση του ρομαντικού συγγραφέα.

Όλα αυτά τα στοιχεία συνιστούν τον λεγόμενο Ρομαντικό λυρισμό που είναι απόρροια μιας ξεχωριστής και καθαρά προσωπικής έμπνευσης με την οποία οι ποιητές εκφράζουν την σχέση τους με τον κόσμο, με τα έντονα συναισθήματα που τους κυριεύουν και κυρίως ο ποιητής εκφράζει το «εγώ» του. «Σύμφωνα με τον Βίκτωρα Ουγκώ, αρχηγό της γαλλικής Ρομαντικής σχολής, ο λυρικός ποιητής «ηχηρός αντίλαλος» της εποχής του, έχει την ιδιόμορφη αποστολή μέσα από την έκφραση της ατομικότητας του να εκφράζει τον κόσμο που τον περιβάλλει. Η ιδιαίτερη σημασία που απέδωσε ο Ρομαντισμός στην υποκειμενική έκφραση ευνόησε την λογοτεχνική απογύμνωση της ψυχής του ποιητή, που θεωρεί άλλωστε ότι αποτελεί προνομιούχο μάρτυρα των γεγονότων της εποχής του...» (2)

Το έργο και η προσωπικότητα του Ρομαντικού καλλιτέχνη κατά τον 19ο αιώνα έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις από την κοινωνία. Από την μία ο θαυμασμός και η δίψα του κοινού για το καινούργιο, κι από την άλλη η κόντρα με την άρχουσα αστική τάξη που βλέπει την επαναστατικότητα και το φλογερό ταμπεραμέντο των ρομαντικών, δημιουργεί προβλήματα. Έτσι κάθε φορά που προσπαθούν να δράσουν πολιτικά ή ανθρωπιστικά βλέπουν οι συγγραφείς το τεράστιο χάσμα μεταξύ της προσδοκίας τους και της πραγματικότητας. Κάποιοι λοιπόν που είναι αντίθετοι με την κυρίαρχη ιδεολογία της εποχής, αρχίζουν να αισθάνονται απομονωμένοι, να εγκλωβίζονται μέσα στα τείχη της μοναξιάς τους και να διακατέχονται από ένα ακραίο πεσιμισμό που είναι ευδιάκριτος στα έργα τους.

Τα γεγονότα της εποχής (τέλη 18ου αιώνα) δημιουργούν ένα κλίμα όπου οι αντιφάσεις συνυπάρχουν στην συνείδηση του ίδιου ατόμου. Από την μία οι έντονες κοινωνικές ανακατατάξεις. Από την άλλη η ελπίδα για πρόοδο στα κοινωνικοπολιτικά θέματα και βέβαια οι απογοητεύσεις – μικρές και μεγάλες – της καθημερινότητας δημιουργούν αυτό το αντιφατικό πεδίο σκέψης.

Ο καλλιτέχνης βρίσκει έτσι καταφύγιο και αντλεί στοιχεία από το ιστορικό του παρελθόν, από την θρησκεία, την ονειροπόληση αλλά και από την μαύρη αισθητική του τρόμου και του θανάτου. Αυτή η υπαρξιακή αγωνία και η αβεβαιότητα του Ρομαντικού ποιητή
χαρακτηρίζεται ως η «αρρώστια του αιώνα» και οδηγούν τον ήρωα σε ακραίες συμπεριφορές. Στην περιφρόνηση της ζωής, ακόμη και του ίδιου του θανάτου. Η απόλυτη μελαγχολία γίνεται δεύτερη φύση και έχει ως επακόλουθο ακόμη και σκέψεις για

αυτοκτονία.

Ο θάνατος είναι η μόνη διέξοδος για τις απογοητεύσεις και
την ασφυκτική ψυχική κατάσταση του καλλιτέχνη.

Γιώργος Κολοβάτσιος


ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Ευρωπαικά Γράμματα – Β΄ τόμος – Σελ. 337
(2) Δ. Γκότση – Δ. Προβατά – Ι.Ε.Λ. – Β΄ τόμος – Ενότητα 2.1.2 – Σελ. 49

Η ιστορία των TOOL!

Όλα άρχισαν πίσω στα '80s όταν τα μετέπειτα μέλη των Tool, Paul D' Amour (κιθάρα και μπάσο), Danny Carey (τύμπανα), Adam Jones (κιθάρα) και Maynard James Keenan (φωνή) μετακόμισαν στο Los Angeles, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Αρχικά, ο D' Amour και ο Jones ήθελαν να ασχοληθούν με τον κινηματογράφο, o Maynard, που μόλις είχε τελειώσει τις σπουδές του γύρω από την τέχνη και αφού πρώτα είχε παραιτηθεί από το στρατό, είχε αναλάβει να διακοσμεί pet shops στην πόλη και ο Carey έγινε επαγγελματίας drummer παίζοντας για τους Carole King, Pigmy Love Circus και Green Jelly. Ο Keenan μαζί με τον D' Amour και τον Jones δημιούργησαν μια μπάντα κοντά στο τέλος της δεκαετίας, η οποία μετά την προσθήκη του Carey το 1990 πήρε το όνομα Tool. O Carey είχε γνωρίσει στην αρχή τον Jones μέσω του Tom Morello (ex- Rage Against The Machine, Audioslave) και αργότερα, ως γείτονας του Keenan και μοναδικός υποψήφιος για τη θέση, προσχώρησε στο γκρουπ.

Τον επόμενο χρόνο, μετά από πάμπολλες πρόβες, οι Tool ξεκινούν να περιοδεύουν μαζί με τους Rollins Band, τους Skitzo, τους Fishbone και τους Rage Against The Machine. Κάπου εκεί κυκλοφορεί και το πρώτο τους ep "Opiate" (1992), που δανείστηκε το όνομα του από τη διάσημη δήλωση του Karl Marx: «η θρησκεία είναι το όπιο των λαών». Το "Opiate" αν και είναι αρκετά πρωτόλειο και πολύ λίγο μας φέρνει στο μυαλό τις μετέπειτα κυκλοφορίες του γκρουπ, δημιούργησε αρκετό θόρυβο για την εποχή. Από το ep αυτό βγήκαν δύο singles, τα "Hush" και "Opiate", με το video του πρώτου να λογοκρίνεται από την αρμόδια αμερικανική επιτροπή γιατί έδειχνε τα μέλη του συγκροτήματος γυμνά με δύο κομμάτια μονωτική ταινία στο στόμα τους, πράγμα που αποτελούσε σχόλιο κατά της λογοκρισίας.

Πολύ γρήγορα, σε σχέση με το χρόνο που χρειάζονται σήμερα για να κυκλοφορήσουν μια καινούργια τους δουλειά, εμφανίζεται στην αγορά το πρώτο τους full-length άλμπουμ με τίτλο "Undertow" (1993). Ο λόγος που το άλμπουμ δεν καθυστέρησε καθόλου ήταν ότι αρκετά τραγούδια του υπήρχαν ήδη από τα sessions του "Opiate". Κατά τη γνώμη μου, με το "Undertow" οι Tool ξεκινάνε το μεγάλο τους σερί από αριστουργηματικούς δίσκους. Το εξώφυλλο σε προϊδεάζει για το τι πρόκειται να επακολουθήσει καθώς είναι σκοτεινό και υποβλητικό. Τα «χειρότερα» όμως έρχονται μόλις πρωτοαντικρίσεις τις φωτογραφίες του ένθετου booklet. Κάποιες είναι απωθητικές, κάποιες ακατάληπτες και όλες μαζί συνηγορούν στο να κάνουν το ηχητικό φορτίο του δίσκου αυτού αβάσταχτο. Σκοτάδι κυρίες και κύριοι, από το "Prison Sex", το εκπληκτικό "Sober", το "Bottom" με τη συμμετοχή του Henry Rollins, το "Crawl Away" και το τεράστιο "Disgustipated", όλα εδώ είναι μαύρα. Και φυσικά μη φανταστείτε ότι το γκρουπ παίζει υποτονικά. Υπάρχει θυμός και ένταση σε κάθε νότα. Η χαρισματική φωνή του Keenan και οι παράξενες φωνητικές μελωδίες, οι στακάτες μπασογραμμές, τα χαρακτηριστικά riff και το αρτιστικό παίξιμο στα τύμπανα, που συνθέτουν τους Tool του μέλλοντος, εδώ αρχίζουν για πρώτη φορά να αποκρυσταλλώνονται.

Με έναν τέτοιο δίσκο στις αποσκευές τους και τις εκρηκτικές τους εμφανίσεις επί της δεύτερης σκηνής του Lollapalooza και της πρώτης αργότερα, μετά από την απαίτηση του κόσμου, οι Tool βάζουν τις βάσεις για το τι θα επακολουθήσει (το "Undertow" γίνεται χρυσό και διπλά πλατινένιο αργότερα, στις 14 Μαίου του 2001). Μετά από αυτή την επιτυχία και με το σάλο της αρνητικής δημοσιότητας που κέρδισαν με το video του "Prison Sex", το οποίο αναφερόταν στην παιδική κακοποίηση και ήταν σκηνοθετημένο από τον Adam Jones (το MTV σταμάτησε τις προβολές και τους κάλεσαν σε απολογία από την MuchMusic), οι Tool μπαίνουν στο στούντιο στο μέσο του 1995 με σκοπό να ηχογραφήσουν το δεύτερο τους άλμπουμ. Αυτή η χρονιά, εκτός από την έναρξη των ηχογραφήσεων, σημαδεύεται και από την αποχώρηση, μέσα σε φιλικό κλίμα, του μπασίστα τους Paul D' Amour και την αντικατάσταση του από τον μπασίστα της μπάντας με την οποία είχαν πρόσφατα περιοδεύσει στηn Ευρώπη, τον Justin Chancellor και τους Peach αντίστοιχα.

Το 1996, και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο, κυκλοφορεί το άλμπουμ το οποίο έμελλε να εκτοξεύσει τους Tool και να τους κάνει super γκρουπ. Το "Aenima", αφιερωμένο στον κωμικό Bill Hicks (που πέθανε δυόμιση χρόνια πριν την κυκλοφορία του - "another dead hero" όπως λένε και οι ίδιοι), είναι αυτό που τους χαρίζει το πρώτο τους βραβείο Grammy. Στο άλμπουμ αυτό περιέχονται πολλές αναφορές σε νούμερα από τη σάτιρα του Hicks, όπως το εσώφυλλο που δείχνει την πολιτεία της Καλιφόρνια να πέφτει μέσα στον Ειρηνικό Ωκεανό και ο στίχος "Learn to swim, I'll see you down in Arizona Bay" από το "Aenema". Από όποια μεριά και να το δείτε, το "Aenima" είναι ένα αριστούργημα, όπου τα χαρακτηριστικά πλέον στοιχεία τους υπάρχουν και εδώ, μόνο που έχουν γίνει κατά ένα βαθμό πιο διεστραμμένα (αν είναι ποτέ δυνατόν...). Απίστευτο δέσιμο και απόδοση των μελών του γκρουπ, καινούργια στοιχεία τραγουδοποιίας που θέλουν τα πιο πολλά τραγούδια να χτίζονται σιγά-σιγά και να οδηγούνται σε κορύφωση, αμεσότητα στη μετάδοση των συναισθημάτων και, για ακόμα μια φορά, σκοτάδι. Ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνετε τους στίχους του Keenan, τους ρυθμούς που παίζουν Carey και Chanchellor και τις τονικές που χρησιμοποιεί ο Jones, ακούστε το άλμπουμ αυτό με ακουστικά ολόκληρο, από την αρχή μέχρι το τέλος, και το μόνο σίγουρο είναι ότι θα σας μαυρίσει την ψυχή και θα σας αφήσει με ένα αίσθημα κενότητας. Δεν ξέρω πως να το περιγράψω, παρ' όλο που η μουσική τους εδώ και ένταση έχει και δύναμη, είναι τέτοιο το βάρος της συναισθηματικής ματαιοδοξίας που σου μεταφέρει που θεωρώ αδύνατο για κάποιον να το ακούσει δυο φορές συνεχόμενα.




Οι Tool με το "Aenima" στις αποσκευές τους θα ξεκινήσουν για περιοδεία η οποία θα τους βρει το 1997 να επιστρέφουν στο Lollapalooza (αυτή τη φορά ως headliners), κερδίζοντας αποθεωτικές κριτικές, ακόμα και από τη N.Y. Times. Την ίδια χρονιά, καθώς λήγει το συμβόλαιο του γκρουπ με την τότε δισκογραφική του εταιρία (Volcano Records), ξεκινάει μια κόντρα μεταξύ τους στην προσπάθεια των μεν να φύγουν και να διαπραγματευτούν νέο συμβόλαιο και των δε να τους κρατήσουν στις τάξεις τους. Οι νομικές διαδικασίες βάζουν στον πάγο το γκρουπ, κάτι που θα κάνει και τη δουλειά του στο νέο δίσκο να καθυστερήσει, τα media να αρχίσουν να διαδίδουν φήμες για τυχόν διάλυση τους και τον Keenan να χρησιμοποιήσει το στάσιμο χρόνο του στη δημιουργία ενός project με τον (για πολύ καιρό τεχνικό κιθάρας τους) Billy Howerdel, τους A Perfect Circle.

Όλα αυτά βέβαια θα τελειώσουν με την υπογραφή ενός επαναπροσδιορισμένου συμβολαίου με τη Volcano Records και την κυκλοφορία της συλλογής "Salival" (2000) που περιλάμβανε ένα καινούργιο τραγούδι, το "Mercaba", μια καταπληκτική διασκευή στο "No Quarter" των Led Zeppelin, live εκδοχές των τραγουδιών τους, μια καινούργια εκδοχή του "Pushit" , τέσσερα από τα βίντεο της μπάντας ("Stinkfist", "Aenema", "Prison Sex", "Sober") συν το βίντεο του "Hush" από την εποχή του "Opiate" ep.

Τον Ιανουάριο του 2001 οι Tool ανακοινώνουν τον τίτλο του νέου τους άλμπουμ, "Systema Encephale", μάζι με τους τίτλους κάποιων τραγουδιών, όπως "Encephatalis", "Musick", "Numbereft" και "Coeliacus", που στην ουσία δεν ήταν τίποτε άλλο από ένα κόλπο του γκρουπ για να χτυπήσει το Napster και άλλες παρόμοιες μηχανές file-sharing. Με αυτό τον τρόπο οι Tool ήθελαν να δείξουν την αντίθεση τους στη μείωση των πωλήσεων των δίσκων, λόγω της εξάπλωσης της διαδικτυακής ανταλλαγής κομματιών. Ένα μήνα αργότερα αποκαλύπτουν ότι το πραγματικό όνομα του καινούργιου δίσκου θα είναι "Lateralus".

Αν είναι δυνατόν, το γκρουπ για μια ακόμη φορά δείχνει τα δόντια του, βγάζοντας ένα δίσκο που αν δεν ξεπερνάει τον απίστευτο προκάτοχο του, σίγουρα τον πλησιάζει κατά πάρα πολύ. Με συνθέσεις που έχουν μέση διάρκεια πάνω από 6 λεπτά, οι Tool θα εξελίξουν το μοναδικό τους στυλ και θα το πάνε μερικά βήματα παρακάτω. Με το "Lateralus" oι Tool θα κολλήσουν πλέον για τα καλά την ταμπέλα του «progressive» που κουβαλάνε ακόμα και σήμερα (περισσότερο γιατί ο μουσικός τύπος δεν ξέρει που ακριβώς να τους τοποθετήσει). Αποτελούμενο από σχιζοειδή μουσικά θέματα, ψυχωτικά φωνητικά και ψυχοφθόρα διάθεση (τα συνηθισμένα δηλαδή), το "Lateralus" μας βυθίζει ακόμα μια φορά στο απόλυτο σκοτάδι. Ο καθένας από τους τέσσερις είναι απλά καταπληκτικός στο ρόλο του, με ιδιαίτερη μνεία στον Danny Carey και το εξωφρενικό του παίξιμο στα τύμπανα (υπήρχε μέχρι και μουσικός διαγωνισμός για τους ρυθμούς και τα μέτρα που έπαιζε στο "Triad" ). Αν θέλετε να πάρετε μια γεύση από το δίσκο, ακούστε τα "Schism", "Parabol / Parabola" και "Ticks & Leeches" και θαυμάστε το μεγαλείο τους.

Το "Lateralus" θα γίνει τεράστια επιτυχία σε όλο τον κόσμο, θα τους πάει στο νούμερο ένα του Billboard top 200 από την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας του και θα τους χαρίσει το δεύτερο τους βραβείο Grammy για το best metal performance του τραγουδιού τους "Schism". Η περιοδεία θα ξεκινήσει το 2001, θα περικλείει και μια σειρά 10 ημερομηνιών με τους ήρωες τους, King Crimson, και θα τελειώσει το Νοέμβριο του 2002.

Θα ακολουθήσει ένα, μάλλον μεγάλο, διάλειμμα με τον Keenan να περιοδεύει και να ηχογραφεί για τους A Perfect Circle και κάπου στις αρχές του 2005 να ενώνεται με το υπόλοιπο γκρουπ για να ηχογραφήσει το διάδοχο του "Lateralus". Στις 2 Μαΐου του 2006 (όπως και αρχικά είχε ανακοινωθεί) θα κυκλοφορήσει το τέταρτο άλμπουμ των Tool με τίτλο "10.000 Days" και, παρ' όλο που είχε ήδη διαρρεύσει στο internet (κάτι που πάλευαν πολύ σκληρά να μη γίνει ), θα πουλήσει 564.000 αντίτυπα την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας του, βάζοντας ακόμα μια φορά πλώρη για να κατακτήσει τις κορυφές των charts.

Με επιρροές (όπως οι ίδιοι αναφέρουν) από μπάντες που είχαν περιοδεύσει μαζί τους, όπως οι Meshuggah και οι Fantomas, το νέο άλμπουμ παραμένει κοντά στον γνωστό Tool ήχο, αλλά όπως είναι αναμενόμενο μας προσφέρει και μια καινούργια διάσταση της μουσικής τους. Τραγούδια όπως το ομώνυμο επικό "10.000 Days", το "Rosetta Stoned" και το "Jambi" μας δίνουν αυτή την καινούργια πνοή, ενώ ιδιαίτερη εντύπωση μας κάνουν τα "Vicarious" και "The Pot" με τον σχετικά πιο «πιασάρικο» προσανατολισμό τους. Προσωπικά θεωρώ το ομώνυμο τραγούδι ένα από τα δέκα καλύτερα που έχω ακούσει ποτέ στη ζωή μου! Σου βγάζει την ψυχή ξεκινώντας αργά, χτίζει σιγά- σιγά τη δύναμη του και όταν γίνεται το τελικό ξέσπασμα σε παρασύρει στο ρυθμό του και δε σου αφήνει κανένα περιθώριο.

Τάσος Γαλάνης

Η ιστορία της ραδιοτηλεόρασης στην Ελλάδα!(Μέρος τρίτο και τελευταίο)

Η ιδιωτική τηλεόραση

Αρχικά, η εναλλακτική λύση στα δύο ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια ήταν το βίντεο. Από το 1982 έως το 1987 υπήρξε μια αύξηση της τάξεως του 900% στον αριθμό των βίντεο στην Ελλάδα, και περισσότερα από 40% των ελληνικών νοικοκυριών κατείχαν ένα. Μέχρι το 1987 περισσότερα από 2.000 βιντεολέσχες (βιντεοκλάμπ) άνοιξαν σε όλη την χώρα. Αυτή η ζήτηση για ενοικιάσεις βιντεοκασετών είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη δημιουργία βιομηχανίας ελληνικών παραγωγών, αλλά και σοβαρή πειρατεία βιντεοκασετών. Θεωρείται ότι το 1988 η βιντεοπειρατεία ήταν επιχείρηση με τζίρο 6 δισ. δρχ.. Αυτήν την περίοδο υπήρχαν περισσότερες από 200 νόμιμες εταιρείες παραγωγής ταινιών βίντεο, ενώ ο αριθμός των βίντεο κλαμπς είχε αυξηθεί στα 2.500.

Εντούτοις, η δορυφορική τηλεόραση έγινε σύντομα η νέα εναλλακτική λύση στο πρόγραμμα της ΕΡΤ και στις ενοικιάσεις βιντεοκασετών, προκαλώντας 30% πτώση στις βιντεοενοικιάσεις και το κλείσιμο πολλών μικρών βιντεοκλάμπ. Με το που τα πολιτικά κόμματα συνειδητοποίησαν τα κέρδη που θα μπορούσαν να έχουν από τη δυσαρέσκεια του κοινού για την τηλεόραση της ΕΡΤ, άρχισαν να εξετάζουν τρόπους για να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. Τον Οκτώβριο του 1987 ο δήμαρχος του Πειραιά, Ανδρέας Ανδριανόπουλος, εγκατέστησε μια δορυφορική κεραία σε πλατεία της πόλης για να επιδείξει τη δορυφορική τηλεόραση στους κατοίκους της πόλης.

Τον Νοέμβριο 1987, λιγότερο από 6 μήνες μετά την εισαγωγή του δημοτικού ραδιοφώνου στην Θεσσαλονίκη, ο δήμαρχος Σωτήρης Κούβελας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να κατασκευάσει δημοτικό τηλεοπτικό κανάλι που θα αναμετάδιδε επίσης δορυφορικά κανάλια. Ο Σ. Κούβελας είπε ότι ο πρωθυπουργός δεν θα έπρεπε να είναι ο μόνος που λαμβάνει δορυφορικά κανάλια, αναφερόμενος στην χρήση δορυφορικής κεραίας από τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Παρ’ όλα αυτά, το ΠΑΣΟΚ επέμενε να αρνείται να επιτρέψει την εισαγωγή της δορυφορικής τηλεόρασης. Ακόμα αρνήθηκε να συμμετάσχει στο πρόγραμμα δορυφορικής τηλεόρασης «Europa» της Ευρωπαϊκής Κοινότητας γιατί φοβόταν «την πολιτιστική εισβολή και τεχνολογική εξάρτηση». Στην πραγματικότητα, το 1987 περισσότερα από 200 άτομα ή ομάδες στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων και πολιτικών αρχηγών και ξένων πολιτιστικών ινστιτούτων, είχαν δορυφορικές κεραίες, αν και ακόμα δεν θεωρούνταν νόμιμες. Μόλις το 1988 η κυβέρνηση καθόρισε τους όρους για δορυφορική λήψη.

Η δορυφορική λήψη εισήχθηκε σε μεγάλη κλίμακα στην Αθήνα το 1987, ως ένας τρόπος να ενθαρρυνθούν οι κάτοικοι της Πλάκας να εγκαταλείψουν τις ιδωτικές τους κεραίες. Η κυβέρνηση ήθελε να διατηρήσει την παραδοσιακή εμφάνιση της Πλάκας – για να το πετύχει, όλη η περιοχή συνδέθηκε σε κεντρική κεραία, και στους κατοίκους προσφέρθηκαν δορυφορικά κανάλια πέρα από τους ελληνικούς σταθμούς. Ομοίως, το 1983 μερικοί κάτοικοι της Βόρειας Ελλάδας στην Κομοτινή και την Ξάνθη αντικατέστησαν τις δικές τους τηλεοπτικές κεραίες με καλωδιακό δίκτυο.

Τον Ιανουάριο του 1988 ο δήμαρχος της Θεσσαλονίκης προχώρησε στα σχέδιά του, και άρχισε την αναμετάδοση των δορυφορικών καναλιών RTL, TV-5, Super Channel, Sky και RAI-Uno. Αυτή η πράξη οδήγησε σε μακρόχρονη δικαστική διαμάχη, επειδή η ΕΡΤ είχε αποκλειστικά το δικαίωμα να εκπέμπει στην Ελλάδα – το Συμβούλιο της Επικρατείας τελικά αποφάσισε υπέρ της ΕΡΤ. Οι δορυφορικοί σταθμοί αρχικά έγιναν πολύ δημοφιλής, προκαλώντας απότομη πτώση στις βιντεο-ενοικιάσεις. Η κυβέρνηση, στο μεταξύ, έστειλε αστυνομικές δυνάμεις να γκρεμίσουν την κεραία εκπομπής του δήμου Θεσσαλονίκης, αλλά τους εμπόδισαν οι κάτοικοι της πόλης.

Λίγους μήνες αργότερα ο δήμαρχος της Αθήνας εξέδωσε νέο τελεσίγραφο: αν η κυβέρνηση δεν πρόσφερε δορυφορικά προγράμματα στους Αθηναίους μέχρι τα Χριστούγεννα του 1988, θα το έκανε αυτός. Αμέσως μετά η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα αναμετάδιδε δορυφορικά κανάλια στις ελληνικές επίγειες συχνότητες σε δέκα πόλεις, συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης. Άρχισε διαπραγματεύσεις με τα δορυφορικά κανάλια για να πάρει την άδεια τους για επίγεια ερτζιανή εκπομπή, κάτι που ο δήμαρχος της Θεσσαλονίκης δεν είχε κάνει.

Τον Οκτώβριο του 1988 τα πρώτα έξι τέτοια κανάλια άρχισαν να αναμεταδίδονται στην Αθήνα. Ήσαν το SAT-1 (Γερμανικό), Super Channel (Βρετανικό), CNN (Αμερικάνικο), TV-5 Γαλλικό), RAI-due (Ιταλικό) και Horizon (Σοβιετικό). Παρά τα αρχικά προβλήματα με τη λήψη, το κοινό ήταν ευχαριστημένο που είχε περισσότερες τηλεοπτικές επιλογές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια γενικευμένη μανία να σπεύσουν να εγκαταστήσουν όλοι της «καλύτερες και πιο ακριβές» τηλεοπτικές κεραίες για την καλύτερη δυνατή λήψη των δορυφορικών καναλιών. Η κυβέρνηση όμως κατάφερε να πάρει την πρωτοβουλία από την αντιπολίτευση, ενώ ταυτόχρονα απασχολούσε πολλές συχνότητες μ’ αυτά τα κανάλια και έτσι κατέστησε δύσκολη για την αντιπολίτευση την ίδρυση δικών της τηλεοπτικών καναλιών.

Η ιδιωτική τηλεόραση, εντούτοις, εθεωρείτο ακόμη από πολλούς ανέφικτη. Ο πρωθυπουργός επέμενε ότι η τηλεόραση διαφέρει από το ραδιόφωνο, και ό,τι το πολύ, η μόνη αλλαγή που ήταν πιθανό να γίνει θα ήταν ένα τρίτο κανάλι της ΕΡΤ με συμμετοχή ιδιωτικών συμφερόντων.

Παρ’ όλα αυτά, η τηλεοπτική ιδιωτικοποίηση στην Ευρώπη και οι εσωτερικές εξελίξεις, ενίσχυσαν την θέση για ίδρυση ιδιωτικών καναλιών. Η αντιπολίτευση συνέχισε την επίθεσή της κατά του κρατικού τηλεοπτικού μονοπωλίου, πρωταρχικά για αυτό που αποκαλούσε «άνιση μεταχείριση στις τηλεοπτικές ειδήσεις». Στην Αθήνα ο δήμαρχος ίδρυσε μια υπηρεσία βινετοκασσετών, οι οποίες πωλούνταν ή ενοικιάζονταν μέσω των βιντεοκλάμπ, για να διακινεί εβδομαδιαία προγράμματα, όπως «εναλλακτικές ειδήσεις», μουσική, σόου και ντοκιμαντέρ.

Την ίδια περίοδο, τα διαφημιστικά γραφεία επέμεναν ότι η ΕΡΤ δεν ικανοποιούσε την υπάρχουσα ζήτηση για τηλεοπτικά προγράμματα και διαφημιστικό χρόνο, και ζητούσαν να επιτραπεί η ιδιωτική τηλεόραση. Υπήρχαν ακόμη περιπτώσεις τηλεοπτικής πειρατείας, μια από τις οποίες αφορούσε «ελαφρές» πορνοταινίες στη συχνότητα της ΕΤ-2, μετά το τέλος του προγράμματος του σταθμού.

Στο μεταξύ, οι δήμαρχοι της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά ανακοίνωσαν ότι θα έθεταν σε λειτουργία δημοτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς στις πόλεις τους. Και οι δύο δήμαρχοι άρχισαν πειραματικές εκπομπές, αλλά η ΕΡΤ απάντησε οδηγώντας τους στα δικαστήρια για παραβίαση του μονοπωλίου της και ανακοινώνοντας σχέδια να ιδρύσει σταθμούς στην Κρήτη και στην Πάτρα. Η ΕΡΤ ακόμη προσέφερε στην πόλη του Πειραιά περισσότερη κάλυψη των δημοτικών της υποθέσεων στις ειδήσεις, και προσέφερε ένα εβδομαδιαίο πληροφοριακό πρόγραμμα στην Τοπική Διοικητική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Αττικής.

Τον Δεκέμβριο του 1988 στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, για να προλάβουν τον υπό ίδρυση δημοτικό σταθμό, άρχισε να εκπέμπει η ΕΤ-3, το τρίτο κρατικό κανάλι. Όμως ο δημοτικός σταθμός Θεσσαλονίκης άρχισε, παρ΄ όλα αυτά, να εκπέμπει τηλεοπτικό πρόγραμμα από τον Ιανουάριο του 1989, σε μια νέα πρόκληση του δημάρχου κατά της ΕΡΤ και της κυβέρνησης.

Ο δήμαρχος Πειραιώς αντιθέτως δεν ακολούθησε το παράδειγμά του: υπέβαλε αίτηση για άδεια να χρησιμοποιήσει τηλεοπτική συχνότητα. Εντούτοις, με το να μην πάρει απάντηση από την κυβέρνηση και διαπιστώνοντας ότι οι συχνότητες θα καταλαμβάνονταν σύντομα από δορυφορικα κανάλια, κατέλαβε κι αυτός μια τηλεοπτική συχνότητα για τον σταθμό του TV Plus. Αυτός ο σταθμός ήταν προσπάθεια συνεργασίας με μια ιδιωτική εταιρεία και θα εισήγαγε τη συνδρομητική τηλεόραση στην Ελλάδα. Θα λειτουργούσε έξι ώρες την ημέρα για τους συνδρομητές του, ενώ την υπόλοιπη μέρα θα εξυπηρετούσε ως δημοτικό τηλεοπτικό κανάλι τον Πειραιά.

Ο σταθμός βγήκε στον αέρα ως δημοτικό κανάλι στις 30 Δεκεμβρίου 1988, αλλά δεν εξέπεμψε περισσότερο από μια εβδομάδα. Η ΕΡΤ απάντησε όχι μόνο κάνοντας αγωγές στα δικαστήρια και προσπαθώντας να γκρεμίσει τους πομπούς του δημάρχου, αλλά και τοποθετώντας το Super Channel στη συχνότητα του TV Plus. Όταν το Super Channel αρνήθηκε να αναμεταδίδεται χωρίς να εισπράττει δικαιώματα, η ΕΡΤ τοποθέτησε την ΕΤ-3 σε αυτή τη συχνότητα, κάνοντας την έτσι διαθέσιμη στην περιοχή της Αθήνας.

Το πρόγραμμα της ΕΤ-3 περιλάμβανε παλιά προγράμματα της ΕΡΤ, καθώς και ειδήσεις, αθλητικά, και ενημερωτικές εκπομπές από τη Βόρεια Ελλάδα. Η δημιουργία της ΕΤ-3 ήταν κάτι που οι εκπρόσωποι της Βόρειας Ελλάδας απαιτούσαν από καιρό. Το πρόγραμμα του δημοτικού TV-100 διαρκούσε από τις 6 μ.μ. μέχρι τα μεσάνυχτα κάθε μέρα και περιελάμβανε ειδήσεις (αντιθετικές προς τις ειδήσεις της ΕΡΤ), φτηνές ταινίες, ελληνικές βιντεοταινίες, αθλητικά, συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου και μερικά προγράμματα που έπαιρναν από τα δορυφορικά κανάλια. Οι σταθμοί της ΕΡΤ στην Κρήτη και την Πάτρα μετέδιδαν μόνο περιφερειακές ανταποκρίσεις για το εθνικό δελτίο ειδήσεων της ΕΤ-1.

Στο μεταξύ, τον Μάρτιο του 1989, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επιτρέψει την ίδρυση τρίτου σταθμού με εθνική εμβέλεια, που θα ανήκει σε ιδιώτες. Την ίδια περίοδο, ο δήμαρχος της Αθήνας διαπραγματευόταν με την Ένωση Ιδιοκτητών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΙΗΕΑ) για να ιδρύσουν από κοινού τηλεοπτική επιχείρηση. Προβλήματα στο να συνεταιριστούν όλοι οι εκδότες δεν επέτρεψαν να υλοποιηθεί αυτό το σχέδιο, αλλά έγινε η σπίθα για επόμενες εξελίξεις, καθώς το ΠΑΣΟΚ άρχισε μυστικές διαπραγματεύσεις με μερικούς από τους εκδότες για ένα τρίτο εθνικο τηλεοπτικο κανάλι.
(Πρωτογήρου, 1989).

Πάντως, φαίνεται ότι το ΠΑΣΟΚ ήταν απρόθυμο να ολοκληρώσει τις διαδικασίες πριν από τις προγραμματισμένες εκλογές του Ιουνίου του 1989, ή πιθανότατα προσπαθούσε να πιέσει τους εκδότες να καλύψουν ευνοϊκά την προεκλογική εκστρατεία του. Έτσι ή αλλιώς, τίποτα δεν έγινε πριν τις εκλογές.
Μετά τις εκλογές του Ιουνίου 1989, στις οποίες κανένα κόμμα δεν κατάκτησε την απόλυτη πλειοψηφία, η Νέα Δημοκρατία και ο Συνασπισμός της Αριστεράς δημιούργησαν προσωρινή κυβέρνηση, για να διερευνηθούν τα καταγγελλόμενα σκάνδαλα του ΠΑΣΟΚ και για να προετοιμάσουν τις νέες εκλογές. Έναν μήνα αργότερα η προσωρινή κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα παραχωρούσε άδεια τηλεοπτικού σταθμού σε δύο ομάδες εκδοτών εφημερίδων.

Η οικογένεια Βαρδινογιάννη της Μεσημβρινής, ο Γιώργος Μπόμπολας του Έθνους, ο Χρήστος Τεγόπουλος της Ελευθεροτυπίας, ο Χρήστος Λαμπράκης από το Βήμα και τα Νέα, και ο Αριστείδης Αλαφούζος της Καθημερινής, θα αποκτούσαν το Mega Channel.



Η άλλη άδεια δόθηκε στους εκδότες Άρη Βουδούρη του Ελεύθερου Τύπου, Πάνο Καραγιάννη της Απογευματινής, Χρήστο Καλογρίτσα της αριστερής εφημερίδας Πρώτη, Μάκη και Γιώργο Κουρή της Αυριανής και Μίνω Κυριακού, έναν εφοπλιστή που ήθελε να δημιουργήσει δικό του σταθμό αλλά η πρότασή του είχε απορριφθεί από την κυβέρνηση. Η δεύτερη ομάδα θα δημιουργούσε τη Νέα Τηλεόραση (210/2-2 Δεκ. 1989). Εντούτοις, τα σχέδια αυτής της ομάδας για τηλεοπτικό σταθμό δεν υλοποιήθηκαν, αν και της είχε παραχωρηθεί προσωρινή άδεια.

Παρ’ όλα αυτά, οι εκδότες της φιλικής προς το ΠΑΣΟΚ Αυριανής δημιούργησαν τον δικό τους σταθμό (Κανάλι 29), ενώ ο Μ. Κυριακού έκανε επίσης σχέδια να ιδρύσει σταθμό. Φαίνεται ότι η ιδιωτική τηλεόραση θα εισαγόταν στην Ελλάδα με τον ίδιο
τρόπο που είχε εισαχθεί και το ραδιόφωνο.

Τον Σεπτέμβριο του 1989, καθώς η χώρα ετοιμαζόταν για νέες εκλογές, το Υπουργικό Συμβούλιο ψήφισε να δώσει στην εταιρεία Τηλέτυπος Α.Ε., άδεια για να λειτουργήσει το «Μέγα» στο κανάλι 7 στην Αθήνα, όπως αποδέχθηκε το Υπουργειο Μεταφορών και Επικοινωνιών.

Το Μέγα βγήκε στον αέρα στις 20 Νοεμβρίου 1989, με προσωρινή άδεια (19710/2-20 Αυγ. 1988), ενώ το Κανάλι 29 της Αυριανής βγήκε επίσης στον αέρα, χωρίς άδεια, για να υποστηρίξει το ΠΑΣΟΚ το οποίο είχε περάσει στην αντιπολίτευση. Ομοίως, ο δήμος Καλαμαριάς στην Θεσσαλονίκη, του οποίου οι αρχές ήσαν προσκείμενες στο ΠΑΣΟΚ, ίδρυσε το δικό του κανάλι, το Αργώ-TV σε αντίθεση προς το TV-100, που ελεγχόταν από τις νεοδημοκρατικές τοπικές αρχές της Θεσσαλονίκης.

Μέχρι το τέλος του 1989 είχαν αρχίσει να εκπέμπουν και άλλοι τηλεοπτικοί σταθμοί, συμπεριλαμβανομένου και του πειραιώτικου TV-PLUS, το οποίο ξανάρχισε η λειτουργία του τον Αύγουστο του 1989. Ο Αντέννα TV του Μ. Κυριακού, βγήκε στον αέρα στις 31 Δεκεμβρίου 1989, με την υποστήριξη της οικουμενικής κυβέρνησης που είχαν δημιουργήσει και τα τρία κόμματα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Συνασπισμός), αφού και στις εκλογές του Νοεμβρίου 1989 (όπως και σε αυτές που είχαν προηγηθεί τον Ιούνιο του ’89) κανένα δεν είχε κατακτήσει την απόλυτη πλειοψηφία. Από όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς, μόνο στο Mega είχε παραχωρηθεί (προσωρινή) άδεια.

Νέες εκλογές προγραμματίζονταν για τον Απρίλιο του 1990 αλλά πριν από αυτές τις εκλογές η οικουμενική κυβέρνηση κατάφερε να θέσει σε εφαρμογή έναν νέο τηλεοπτικό νόμο που καθιέρωνε το πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών, ενισχύοντας έτσι τις ελπίδες του κοινού για μια δημιουργική χρήση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων.

Σημειώσεις

Θ. Ζαχαρόπουλου- Μ. Παράσχου : Mass Media in Greece
Δημήτρης Ψυχογιός - Μέσα επικοιωνίας
Γιώργος Κολοβάτσιος